Ramazan Takvayı Karakter Haline Getirme Ayı

Yıllardır Ramazan’ı “oruç ayı” diye anlattık.
Yıllardır “Kur’an ayı” dedik.
Evet, Ramazan oruç ayıdır. Evet, Ramazan Kur’an ayıdır. Fakat şu soruyu sormanın zamanı gelmedi mi: Oruç ve Kur’an ne için?
Eğer bu sorunun cevabını doğru koyamazsak, Ramazan’ı araçlarla tanımlamış; hedefi gözden kaçırmış oluruz.
Yüce Rabbimiz Kur'an-ı Kerim’de açıkça buyuruyor:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
“Ey iman edenler! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı; umulur ki takvaya erersiniz.” (Bakara 2/183)
Ayet çok net: Oruç farz kılındı takvaya ulaşasınız diye.
Demek ki oruç amaç değil; takvaya giden yoldur.
Aynı şekilde Ramazan için şöyle buyurulur:
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ
“Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğruyu yanlıştan ayıran Kur’an’ın indirildiği aydır.” (Bakara 2/185)
Kur’an bir rehberdir. Rehber ne için vardır? Doğru yolu göstermek için.
Peki doğru yolun adı nedir? Takva.
Araç mı, Hedef mi?
Oruç bir eğitimdir.
Kur’an bir kılavuzdur.
Eğitim ve kılavuz ne içindir?
İnsanı bilinçli, sorumlu, ölçülü bir kul haline getirmek için.
Takva; Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle yaşamaktır. Sınırların farkında olmaktır. Helale bile bilinçli ara verebilen bir insanın, harama karşı direnci güçlenir. Oruç iradeyi eğitir. Kur’an zihni inşa eder. Ama bütün bunların hedefi takvalı bir şahsiyet ortaya çıkarmaktır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu hakikati şöyle ifade eder:
الصِّيَامُ جُنَّةٌ
“Oruç bir kalkandır.”
Kalkan ne işe yarar? Korumak için.
Oruç bizi neye karşı korur? Günaha, taşkınlığa, sorumsuzluğa karşı.
Bir başka hadiste ise uyarı daha açıktır:
مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ
“Kim yalanı ve kötü davranışı bırakmazsa, Allah’ın onun yemesini içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur.”
Demek ki sadece aç kalmak Ramazan değildir.
Sadece hatim yapmak Ramazan değildir.
Eğer ahlak değişmiyorsa, sorumluluk bilinci artmıyorsa, takva güçlenmiyorsa; araçlar hedefe ulaşmamış demektir.
Ramazan’a Yeni Bir İsim
Belki de artık Ramazan’ı tanımlarken daha vurucu bir ifade kullanmalıyız:
Ramazan oruç ayı değildir sadece.
Ramazan Kur’an ayı değildir sadece.
Ramazan en temelde takva ayıdır.
Çünkü oruç ve Kur’an, takvaya ulaşmanın ana yöntemleridir.
Araçları öne çıkarıp hedefi geri plana atarsak, Ramazan’ı daraltmış oluruz.
Toplum olarak bakış açımızı değiştirmemiz gerekiyor. İnsanlarımızı “kaç hatim yaptın?” sorusundan önce “Ramazan seni ne kadar değiştirdi?” sorusuna alıştırmalıyız. “Kaç gün aç kaldın?” yerine “Kaç gün nefsini terbiye ettin?” sorusunu sormalıyız.
Eğer Ramazan sonunda:
Dilimiz daha temiz,
Kalbimiz daha yumuşak,
İrademiz daha güçlü,
Sorumluluk bilincimiz daha derin olmuşsa,
işte o zaman Ramazan amacına ulaşmıştır.
Sonuç olarak şunu cesurca söyleyebiliriz:
Ramazan’a “oruç ayı” demek eksiktir.
Ramazan’a “Kur’an ayı” demek de eksiktir.
En doğru ve en kuşatıcı ifade şudur:
Ramazan takva ayıdır.
Çünkü oruç da Kur’an da, insanı takvalı kılmak için vardır.
Hedef takvadır.
Ve Ramazan, bu hedefe ulaşmak için ilahî bir eğitim mevsimidir.