İnönü Üniversitesi'nin 'Araştırma Üniversitesi' hedefi: İki yıllık bilanço ne söylüyor?

İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat’ın 21 Eylül 2024’te göreve başlamasının ardından kamuoyuna açıklanan en önemli akademik hedeflerden biri üniversitenin “araştırma üniversitesi” statüsüne taşınması oldu. Akpolat, göreve geldikten sonraki açıklamalarında bilimsel üretimin artırılması, uluslararası görünürlüğün güçlendirilmesi ve İnönü Üniversitesinin araştırma üniversiteleri arasına girmesi gerektiğini birçok kez dile getirdi. Aradan geçen yaklaşık iki yıllık sürede açıklanan ulusal ve uluslararası sıralamalar ise Akpolat yönetiminin akademik karnesinin farklı göstergelerde farklı yönlere hareket ettiğini ortaya koydu.

QS’de dikkat çeken gerileme

En net gerileme QS Europe University Rankings-Western Asia verilerinde görüldü. QS’nin resmi üniversite profilindeki verilere göre İnönü Üniversitesi, 2024 yılında Batı Asya sıralamasında 58’inci, 2025 yılında 61’inci, 2026 yılında ise 79’uncu sırada yer aldı. Böylece üniversite iki yıllık dönemde Batı Asya sıralamasında 21 basamak gerilemiş oldu.

AD Scientific Index’te ilk 20’nin dışında

Akademisyenlerin H-index, i10-index ve atıf performansları üzerinden değerlendirmeler yapan AD Scientific Index’in 2027 verilerinde İnönü Üniversitesi Türkiye’nin ilk 20 üniversitesi arasında yer alamadı. Güncellenen verilere göre İnönü Üniversitesi; Türkiye’de 209 üniversite arasında 24’üncü, Avrupa’da 3 bin 29 üniversite arasında 463’üncü, dünyada ise 19 bin 665 üniversite arasında bin 177’nci sırada bulunuyor. Üniversite AD Scientific Index değerlendirmesinde Türkiye’deki üniversitelerin yüzde 89’unun önünde bulunmasına rağmen ilk 20’ye giremedi. İnönü Üniversitesinin en güçlü akademik alanlarından biri ise eğitim bilimleri oldu. AD Scientific Index verilerinde eğitim alanında dünya sıralaması 364 olarak gösterilirken, sağlık bilimleri alanında 748’inci sıra dikkat çekti. 

Akademik gücü birkaç isim taşıyor

AD Scientific Index’in güncel verileri üniversitenin bilimsel görünürlüğünde belirli akademisyenlerin önemli ağırlığa sahip olduğunu da ortaya koydu. İnönü Üniversitesinde H-index bakımından öne çıkan bilim insanları arasında Prof. Dr. Brian Carr 77, Prof. Dr. Ali Adnan Hayaloğlu 53, Prof. Dr. İsmail Özdemir 49, Prof. Dr. Burhan Ateş 48, Prof. Dr. Ahmet Sami Akbulut ve Prof. Dr. Hakan Parlakpınar 47’şer H-index değeriyle üst sıralarda yer aldı. Karaciğer nakli alanında uluslararası tanınırlığa sahip Prof. Dr. Sezai Yılmaz’ın H-index değeri ise 45 olarak açıklandı. Bu tablo, İnönü Üniversitesinin bilimsel kapasitesinin önemli bir bölümünün sağlık, kimya, gıda mühendisliği ve belirli akademik araştırma gruplarında yoğunlaştığını gösteriyor.

URAP’ta uzun süredir 30 bandı

İnönü Üniversitesinin kendi hazırladığı 2025-2028 Uluslararasılaşma Strateji Belgesi de üniversitenin URAP performansının yıllardır belirli bir bantta kaldığını ortaya koyuyor.

Üniversitenin kendi verilerine göre URAP Türkiye sıralaması şöyle gerçekleşti:

• 2020: 29
• 2021: 33
• 2022: 31
• 2023: 30
• 2024: 31
• 2025: 30

Dünya sıralamasında ise İnönü Üniversitesi 2020’de bin 734, 2021’de bin 780, 2022’de bin 799, 2023’te bin 706, 2024’te bin 878 ve 2025’te bin 776’ncı sırada yer aldı.  Veriler, üniversitenin URAP Türkiye sıralamasında yaklaşık altı yıldır 29-33 bandından çıkamadığını ortaya koydu.

Rektör Akpolat'ın göreve geldiği 2024 sonrasındaki ilk tabloda ise üniversite 31’inci sıradan 30’unculuğa yükselerek yalnızca bir basamaklık ilerleme kaydetti. 

THE’de tablo olumlu

Akpolat dönemindeki tüm göstergeler olumsuz değil. Times Higher Education’ın 2026 Dünya Üniversiteleri Sıralamasında İnönü Üniversitesi genel kategoride 1201-1500 bandında yer aldı. Alan sıralamalarında ise daha güçlü sonuçlar ortaya çıktı. Eğitim Bilimleri alanında dünya genelinde 401-500, yaşam bilimleri alanında 601-800, tıp ve sağlık bilimleri alanında 801-100, mühendislikte 1251+, fizik bilimlerinde ise 1251+ bandında yer aldı. Özellikle yaşam bilimleri alanında önemli bir sıçrama yaşandı. Üniversitenin resmi açıklamasına göre İnönü Üniversitesi 2025’te bu alandaki listeye giremezken, 2026 değerlendirmesinde dünyada 601-800 bandına yükseldi ve Türkiye’de ikinci sırada yer aldı. 

Akpolat sonucu başarı olarak duyurmuştu

Rektör Prof. Dr. Nusret Akpolat da THE sonuçlarının açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, göreve başladıktan sonra İnönü Üniversitesi için “araştırma üniversitesi” hedefi koyduklarını açıkça ifade etmişti. Rektör Akpolat, elde edilen sonuçların üniversitenin akademik gücünün ve potansiyelinin göstergesi olduğunu belirterek, bazı alanlarda ODTÜ, Boğaziçi, Hacettepe, Ankara ve Gazi Üniversitesi gibi kurumlarla aynı kategoride bulunmalarının önemli olduğunu söylemişti. Rektör Prof. Dr. Akpolat, bilimsel üretimin desteklenmesi, üretilen bilginin niteliğinin yükseltilmesi ve akademik faaliyetlerin küresel görünürlüğünün artırılmasını yönetimin temel hedefleri arasında gösterdi. 

Araştırma üniversitesi hedefi henüz gerçekleşmedi

Rektör Prof. Dr. Nusret Akpolat’ın iki yıldır üzerinde durduğu temel hedef açısından tablo değişmiş değil. Yükseköğretim Kurulu’nun mevcut araştırma üniversiteleri listesinde İnönü Üniversitesi bulunmuyor. Listede Ankara, Atatürk, Boğaziçi, Bursa Uludağ, Çukurova, Dokuz Eylül, Ege, Erciyes, Fırat, Gazi, Gebze Teknik, Hacettepe, İstanbul Teknik, İstanbul, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Karadeniz Teknik, Marmara, ODTÜ ve Yıldız Teknik gibi devlet üniversitelerinin yanı sıra Koç, Sabancı ve Bilkent üniversiteleri bulunuyor. 

Malatya’ya yaklaşık 100 kilometre mesafedeki Fırat Üniversitesinin YÖK tarafından araştırma üniversitesi olarak kabul edilmiş olması ise İnönü Üniversitesi açısından bölgesel rekabet karşılaştırmasını daha da dikkat çekici hale getiriyor.

Sekiz yıl rektör yardımcılığı yaptı

Akpolat’ın performans değerlendirmesinde dikkat çeken bir başka nokta da üniversite yönetimine yabancı bir isim olmaması. Prof. Dr. Nusret Akpolat, rektörlük görevine gelmeden önce 2016-2024 yılları arasında sekiz yıl boyunca İnönü Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Senato Üyesi olarak görev yaptı. Akpolat aynı dönemde Üniversite Eğitim Komisyonu Başkanlığı, Klinik Araştırmalar Mükemmeliyet Merkezi Müdürlüğü, Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanlığı ve çeşitli akademik-idari görevleri de yürüttü. Bu nedenle İnönü Üniversitesinin mevcut akademik tablosunun yalnızca 21 Eylül 2024’ten sonraki yaklaşık iki yıllık rektörlük döneminden bağımsız değerlendirilmesi de mümkün görünmüyor. Akpolat yaklaşık sekiz yıl rektör yardımcısı olarak görev yaptığı üniversitede, 2024 yılından itibaren en üst yönetici olarak politikaları belirlemeye başladı.

Üniversitenin sağlık alanındaki gücü tartışmasız

İnönü Üniversitesinin mevcut akademik kapasitesini tamamen başarısızlık olarak değerlendirmek de verilerle örtüşmüyor. YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, Nisan 2025’te İnönü Üniversitesinin 50’nci yıl programında yaptığı konuşmada üniversitenin özellikle sağlık alanındaki bilimsel çalışmalarının uluslararası ölçekte tanınırlık sağladığını vurguladı. Özvar, Turgut Özal Tıp Merkezi ve Karaciğer Enstitüsünün karaciğer nakli alanındaki performansını özellikle öne çıkardı. İnönü Üniversitesinin temel meselesi bilimsel kapasite eksikliğinden ziyade, güçlü sağlık altyapısını ve köklü akademik geçmişini ulusal ve uluslararası sıralamalara yeterince yansıtamaması olarak öne çıkıyor.

Hedef büyük, sonuç henüz sınırlı

Ortaya çıkan genel tabloya göre Akpolat döneminde İnönü Üniversitesi bazı alanlarda önemli akademik başarılar elde ederken, üniversitenin genel uluslararası konumunda aynı ölçüde güçlü bir sıçrama gerçekleşmedi. QS Batı Asya sıralamasında 58’incilikten 79’unculuğa gerileme, AD Scientific Index’te Türkiye 24’üncülüğü, URAP’ta 30’unculuk bandının aşılamaması ve YÖK araştırma üniversiteleri listesine halen girilememesi, Akpolat yönetiminin kamuoyuna açıkladığı hedeflerle mevcut sonuçlar arasındaki mesafeyi ortaya koyuyor. Buna karşılık THE’nin özellikle Eğitim Bilimleri ve Yaşam Bilimleri alanlarında kaydettiği sonuçlar üniversitenin bilimsel kapasitesinin belirli alanlarda güçlü biçimde devam ettiğini gösteriyor.

Akpolat yönetiminin önündeki temel soru ise artık şu: 

İnönü Üniversitesi sahip olduğu 50 yıllık akademik birikimi, güçlü sağlık altyapısını ve başarılı bilim insanlarını genel kurumsal performansa ne zaman dönüştürecek ve açıklanan “araştırma üniversitesi” hedefi hangi somut takvimle gerçekleştirilecek?