Değerli okurlar,
Son 70 yıllık geçmişimizi göz önüne aldığımızda her yıl artan bir ivme ile kayısı ile özdeşleşmiş bir kaderi var Malatyamızın.
Günümüzden 65 yıl öncesinde Gaziantep, Adana, Erzincan, Elazığ, Sivas ve Ankara illerimizle kayısı ticareti nedeniyle rahmetli dedemin ve babamın münasebetleri olduğunu gayet iyi hatırlıyorum.
İnanılır gibi değil, 10 Milyonu aşkın kayısı ağacının bulunduğu ilimizde yaklaşık elli bin ailemiz de kayısı üreticisi çiftçilerimizdir.
Her ne kadar orta ölçekte organize sanayi bölgelerimiz olsa da birçok sanayi işletmelerinin bizim bölgemizde bulunmaları hükümetlerin teşvik politikaları nedeniyledir. Şehrimizin ekonomik dinamikleri arasında sayılmazlar.
Şehrimizin temel ekonomisinin müteharrik gücü her halûkârda varsa-yoksa kayısıya bağlıdır. Ticaretimizin ve sosyal hayatımızın tam orta yerinde bulunan kayısı adeta atar ve toplam damarıdır Malatya'nın.
Böylesine hayati bir öneme sahip, lezzet ve nefasette dünyada bir numara olan enfes meyvemiz kayısı ne var ki, hak ettiği oranda takdir ve takdim edilmiyor. Bunun sorumlusu ise açık konuşacağım, kimse bahane üretmesin. Maalesef şehrimizin ticaret ve sanayisinin ufkunu açmak, yön göstermek ve gelecek vizyonunu işaret etmekle görevli kurumlarından başkaları değildir.
Ömrümün önemli bir kısmının 43 yılını İstanbul'da ikmal ettim. Anne vatanım Malatya'ya çok sonradan geldim. Gördüğüm kadarıyla şehrimizde kayısı etrafında özel ve tüzel kurumlar arasında adamakıllı oluşmuş bir konsensüs maalesef yok!...
Tabir caizse, herkes 'ben bilirim, benim dediğim dedik' türünden bir tavır içerisinde.
Malatya'da kayısı denince aklıma bu işi bilimsel anlamda tüm ciddiyetiyle kendine hakikaten dert edinmiş iki son derece gayretli insan geliyor.
Biri, akademik yaşamı boyunca tüm çalışmasını kayısıya hasretmiş, bir anlamda tüm ilmi mesaisini kayısıya vakfetmiş değerli Prof. Dr. Bayram Murat Asma...
Diğeri ise, yazılarıyla dikkat çeken bir yazar, değerli Orhan Alkaya. Üretici vasfıyla kayısının sorunlarına bilimin ışığında çözüm önerileri sunan sayın Alkaya, kitabın tam ortasından, yani sahadan sesleniyor tüm ilgililere...
Sayın Prof. Dr. Bayram Murat Asma, önceki günlerde 'malatyahaber.com' sitesinde yayımlanan
"Malatya Kayısısı Bir Dünya Markasına Nasıl Dönüşür?" başlıklı makalesinin girişinde şu acı gerçeği bütün yalınlığıyla ortaya koyuyordu:
"Malatya Kayısısı, yaklaşık 60 yıldan beri dünya kuru kayısı üretimi ve ihracatında lider konumda olduğu bilinmektedir. Ancak üretim ve ihracattaki bu güçlü konum, yurtdışındaki tüketicinin zihninde aynı ölçüde güçlü bir “Malatya Kayısısı” markasına maalesef dönüşememiştir. Nitekim “The Unique Malatya Kayısısı” başlıklı önceki yazımızda üzerinde durduğumuz temel sorun da buydu: Malatya, dünya kuru kayısı ticaretinin merkezi olmasına rağmen, “Malatya Kayısısı” uluslararası pazarlarda hak ettiği marka değerine henüz ulaşamamıştır."
Kayısı üreticisi ve yazar sayın Orhan Alkaya ise 'malatyahaber.com' sitesinde yayımlanan 'Hangisi Malatya Kayısısı' başlıklı makalesinde kayısımızın marka değerinin korunmamasının tespitini yapıyordu:
"Yüzyıllar boyu bu coğrafyanın güneşinin ve toprağının imbiğinden süzülüp gelen Malatya Kayısısının lezzet ve aroması çoğu yabancı patentli tatsız, tuzsuz kayısılar karşısında haksız ve hileli bir rekabete maruz kalıyor. Coğrafi işaret belgesi almış olmasına rağmen bu marka değerinin ulusal ve uluslararası pazarlarda korunması için gerekli yasal kurumsal ve fiziki kontrol mekanizmalarının olmaması nedeni ile ortalık tam bir çıfıt çarşısını andırmaktadır."
Sayın Prof. Dr. Bayram Murat Asma, kayısımızın dünya markası olduğunun tescil ve teyidi için şehrimizin önde gelen tüm alakalı kişi ve kurumların müşterek işbirliği ve çabalarıyla sağlanabileceğini şu sözlerle dile getiriyordu:
"Malatya Kayısısının dünya markasına dönüşmesi, tek bir kurumun veya kuruluşun çabasıyla gerçekleşebilecek bir süreç değildir. Kayısı Tanıtma Vakfı, Büyükşehir Belediyesi, Ticaret ve Sanayi Odası, Ticaret Borsası, Kayısı Enstitüsü, Ziraat Odaları, ihracatçılar, üretici dernekleri, üniversiteler ve ilgili kamu kurumlarının bilgi, deneyim ve imkânlarının ortak bir hedef etrafında buluşması önemlidir. Bugüne kadar farklı kurumlar tarafından kayısının tanıtımı ve geliştirilmesine yönelik çok sayıda çalışma yapılmıştır; asıl ihtiyaç, bu çabaların süreklilik gösteren ortak bir marka stratejisinin parçası hâline gelebilmesidir."
Sayın Orhan Alkaya da, ilgili yazısında kayısımızın marka değerinin korunması için harekete geçmesi gereken kişi ve kurumların görevlerini ihmal ettiklerine dikkat çekiyordu:
"Coğrafi işaret belgesi almış olmasına rağmen kayısımızın marka değerinin ulusal ve uluslararası pazarlarda (...) Hileli satış ve haksız rekabete karşı korunması için harekete geçmesi gereken yerel kamu ve meslek kuruluşları, yani Ticaret Borsası, Ticaret ve Sanayi Odası, Ziraat Odası ile Tarım, Maliye ve Ticaret Bakanlıklarının ilgili birimleri olayı seyretmekle yetiniyorlar."
Son söz olarak, her iki yazarımızın çok haklı bir şekilde dile getirdikleri kayısımızın marka sorununun çözümü ve değerinin korunması fikri Malatyamız için ekonomik ve sosyal hayatımızı yakından etkilemesi nedeniyle hayati önem taşımaktadır.
Bana göre kayısımızın marka değerinin tescil ve teyidi işinin birinci dereceden sorumlu kurumu Ticaret ve Sanayi Odasıdır. Ardından Ticaret Borsası gelmektedir. Bu kurumların yegâne işleri, şehrimizin ekonomik kalbini canlı tutan kayısı ile anlam kazanmaktadır.
Malatya Ticaret ve Sanayi Odası ve Malatya Ticaret Borsası durumdan vazife devşirip, bugünden tezi yok, derhal ulusal ve uluslararası platformlarda harekete geçmelidirler...
Malatya Kayısısının eşsiz lezzet ve nefaset özelliklerinden hareketle, ayrıca coğrafi tescil işaretiyle kayısımızın marka değerini yasal süreçler içerisinde savunmak ve korumak görevlerini aksatmaksızın ve de mütemadiyen takip etmekle yükümlüdürler.
Belediyeler ve diğer kurumlardan destek alınabilir, çok da faydalı olur.
Sorunun birinci dereceden sorumluları Ticaret ve Sanayi Odası ile Ticaret Borsasıdır.
