Malatya'nın yeni tarım yıldızı: Zengibar Cevizi dünya çeşitleriyle yarışıyor
Malatya'nın Darende ilçesinde 1990'lı yıllarda başlatılan bilimsel çalışmalarla ortaya çıkarılan ve 2019'da tescil edilerek Millî Çeşit Listesi'ne alınan Zengibar Cevizi, yüksek kalite değerleriyle dikkat çekiyor.
Malatya’nın kayısısıyla öne çıkan Darende ilçesi, şimdi de tescilli Zengibar Cevizi ile yeni bir tarımsal marka oluşturma hedefinde. Yıllar süren bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılan Zengibar Cevizi, iri meyve yapısı, yüksek iç randımanı ve yağ oranıyla ticari üretim açısından önemli bir potansiyel taşıyor.
Zengibar Cevizi’nin hikâyesi 1990’lı yıllarda başladı. Prof. Dr. Ömer Beyhan tarafından Darende’de yürütülen seleksiyon ve saha çalışmaları sonucunda belirlenen çeşit üzerinde uzun yıllar boyunca araştırma, ıslah ve adaptasyon çalışmaları gerçekleştirildi.
Çalışmaların ardından Zengibar Cevizi, 2019 yılında resmî olarak tescil edilerek Millî Çeşit Listesi’ne alındı.
23,45 gram meyve ağırlığı, yüzde 52 iç randımanı
Kayısı Araştırma Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen teknik incelemelerde Zengibar Cevizi’nin kabuklu meyve ağırlığının 23,45 gram, iç ağırlığının ise 12,20 gram olduğu belirlendi.
Çeşidin iç randımanı yüzde 52 olarak ölçülürken, yağ oranının ise yüzde 68,1’e kadar ulaştığı tespit edildi.
İri meyve yapısı, yüksek iç ağırlığı ve yağ oranıyla öne çıkan Zengibar’ın, ticari ceviz yetiştiriciliğinde önemli bir potansiyele sahip olduğu değerlendiriliyor.
Zengibar Cevizi’nin kalite değerlerinin, dünya ceviz üretiminde yaygın olarak tercih edilen Chandler çeşidiyle rekabet edebilecek, bazı özellikleri bakımından ise öne çıkabilecek seviyede olduğu belirtiliyor.
En uygun tozlayıcılardan biri Bilecik
Zengibar Cevizi üzerinde yapılan araştırmalarda çeşidin tozlanma özellikleri de incelendi.
Erkek çiçeklerin dişi çiçeklerden daha önce açtığı “protandri” özelliğine sahip olduğu belirlenen Zengibar için uygun tozlayıcı çeşitlerden birinin Bilecik olduğu tespit edildi.
Zengibar-Bilecik kombinasyonunda meyve tutma oranının yüzde 61,33’e kadar ulaştığı belirlendi. Bu verinin, kurulacak ticari ceviz bahçelerinde doğru tozlayıcı planlaması açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.
Yıllar süren bilimsel çalışmayla tescile ulaştı
Darende’nin doğal ceviz varlığı içerisinden seçilen Zengibar’ın tescilli bir çeşide dönüşmesinde çok sayıda araştırmacının emeği bulunuyor.
Prof. Dr. Ömer Beyhan’ın ilk seleksiyon çalışmalarının ardından Kayısı Araştırma Enstitüsü bünyesinde görev yapan Remzi Kokargül, İhsan Akgül, Şevki Doğanay, Dr. Talip Yiğit ve Mehmet Çalışkan tarafından ıslah, gözlem ve adaptasyon çalışmaları uzun yıllar sürdürüldü.
Sürecin önemli aşamalarından birini ise Zengibar’ın anaç ağacından araştırma materyalinin temin edilmesi oluşturdu.
Anaç ağacın bulunduğu bahçenin sahibi Darendeli üretici İsmail Çörtük de araştırmacılara aşı kalemleri ve gerekli materyallerin temin edilmesine katkı sağlayarak çeşidin çoğaltılması ve bilimsel çalışmaların sürdürülmesinde rol aldı.
Hedef Darende’nin yeni tarım markasını oluşturmak
Zengibar Cevizi’nde yeni dönemin öncelikli hedefleri arasında fidan üretiminin yaygınlaştırılması, yeni kapama bahçelerin kurulması ve çeşidin ticari değerinin artırılması bulunuyor.
Üretimin artırılmasıyla Zengibar’ın yalnızca Darende’de yetiştirilen alternatif bir ürün olmasının ötesine geçerek ilçeyle özdeşleşen yüksek katma değerli bir tarım markasına dönüştürülmesi hedefleniyor.
Bakmadan Geçme
