Ticaret Bakanı Ömer Bolat, önceki günlerde hazır beton fiyatlarıyla ilgili açıklamalarda bulunarak, aralarında Malatya’nın başı çektiği deprem bölgesindeki hazır beton satan firmalar için, “Rekabet edip fiyatları düşüreceklerine, depremin vurduğu 5 büyük ilde tam tersine birlikte karar alıp fiyat yükseltme çabalarını görüyoruz.” tespitini dile getirdi.
Malatya’da ilçeler dahil 15 civarında aktif Hazır Beton Santrali var. Bu firmalar şu an betonun metreküpünü ortalama 2.200 ile 2.450 TL arası bir fiyatla satıyorlar. Şayet beton dökülecek yer 5 kilometrenin üstüyse, kırsal bir yer ise fiyatlar daha da artıyor.
Bu bilgileri verdikten sonra şimdi Malatya’da hazır beton mu yoksa kara beton mu satılıyor ona bakalım.
ARZ, TALEP, FİYAT, SERBEST PİYASA…
Ticaret dersi verecek değilim. Ama bize okullarda öğretilen bir arz-talep- fiyat konuları vardı.
Çok sade bir anlatımla; Arz bir malın üretim maliyetlerini, Talep piyasada o malın tüketim isteğini, fiyat da arz ve talebe göre değişen ürünün güncel satış ücreti olarak tanımlanır.
Bir de serbest piyasa ekonomisi vardır. Türkiye’nin Özallı Yıllar ile geçtiği ekonomik model. Devlet tam rekabetçi bir ortam yaratır, malın fiyatına karışmaz ve ürünün ekonomik değeri piyasada kendi değeriyle satılır.
Tüm bu bilgileri verdikten sonra Malatyalı hazır betoncuların serbest piyasaya mı, arz/talep eğrilerine mi yoksa kararan vicdanlarına göre mi fiyat belirlediklerini analiz edelim.
TALEP ARTTI, ARZ YERİNDE KALDI!
Malum 6 Şubat depremlerinden sonra gerek devlet eliyle yapılan inşaatlar, gerekse de vatandaşın kendi çabasıyla inşa etmeye çalıştığı binalar, hazır betona olan talebi birden bire artırdı.
Peki arzda bir değişim yaşandı mı?
Yani bir beton firmasının, hazır betonu oluşturan maddelere ulaşımda ciddi bir maliyet artışı oldu mu?
-Hayır. Hazır betonda kullanılan sadece 3 maddenin fiyatı ve nakliyesinin yapıldığı mazotun fiyatı değişebiliyor. Onun dışındakiler tamamen doğadan elde edilen ve üretim maliyetleri durağan seyreden şeyler. (Gerçek bu. Ama betoncular bunun asla böyle olduğunu kabul etmeyecekler)
Sırf piyasa talebi arttı diye şu an çevre illerde maksimum metreküp fiyatı 1.600 TL olan hazır betonu, Malatya’da 2.400 TL’den satmak en hafif tabiriyle vicdansızlıktır, Malatya’ya ihanettir ve fırsatçılık olduğu için de suçtur!
Malatya’daki beton fiyatlarının ne serbest piyasa ekonomisi ne arz /talep eğrisi ne de fiyat dengesiyle hiçbir alakası yoktur.
Firmalar alenen fırsatçılık suçu işliyor.
Vatandaşlar şehirdeki sorunlarla ilgili çoğu zaman ya belediyelerin, siyasilerin ya da bürokratların yakasını tutuyor.
Eyvallah haklısınız da bu şehrin amiyane tabirle kaymağını yiyenlerin hiç mi kabahati yok?
‘Kayısı ihracatçısı ne de olsa deprem vurmuş bi de ben vurayım derse, betoncusu her yıkıldı diye elini ovuşturursa, ev sahibi ne de olsa sağlam ev yok deyip kirayı yüzde 300 artırırsa, ayakta kalan esnaf ne de olsa rekabet bitti deyip her şeyi 3 katına satarsa bu memleket nasıl ayağa kalksın?’
Malatya Büyükşehir Belediyesi 2 beton santrali kuruyor. Bakanlık da fiyat dengesini oluşturmak için harekete geçmiş. Geç kalınmış işler ama yine de tam isabet.
Umarım bakanlık Malatya’daki beton firmalarına yüklü miktarda cezalarla bedel ödetir. Büyükşehir Belediyesi de betonu makul bir fiyata satar.
O zaman görürüz bu vicdanları sattıkları betondan önce donan fırsatçıları, daha düşük fiyata da sattıklarında kar edebiliyorlar mı edemiyorlar mı?
Arz aynı, talep fazla. Denge noktası bakanlık bulmalı.
Çevre illerde hazır betonun metreküp fiyatı 1500 TL civarında iken Malatya'daki bazı firmaların 2500 TL'ye varan fiyatlarla satış yapmaları şikayet ve tepkilere yol açmıştı.
Bölgenin en pahalı hazır betonunu satan Malatya’daki firmalara Bakanlığın nasıl bir ceza vereceği merakla bekleniyor.
