Müteşabihat
Enes Tarım
Kuranda çok sayıda müteşabih ayet var.
Mesela:
“Yedi gök, yer ve bunlarda bulunanlar O’nu tesbih eder; O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz onların tesbihini anlayamazsınız. O halimdir, bağışlayıcıdır.” (İsra 44) ayeti…
Bu ayetten dağların taşların gök ve yerlerin sayılanların canlı olduğunu düşünmek en zor seçim en zor yorum galiba...
Neden bu yorumu tercih ediyoruz çünkü geçmiş bazı yorumlar algılarımızı yönetiyor...
Zahiri düşünce Müslümanları asırlardır sarmış sarmalamış; her şeyi zahiriyle anlıyoruz...
Allah bir şey anlatıyor ve diyor ki tüm kâinatı içindekilerin hepsini ben yarattım bunların hepsi benim eserim tüm bunlara bakarak kudretimi azametimi düşünün...
Yer ve göklerin içerisindekilerin hepsi bana ait...
Bir gün ben istediğim an kendileri istese de istemese de bana rücu edecekler...
Yani bunun haricinde taşta canlıdır kayalarda konuşur su akıllıdır oksijen mantıklıdır hülasa her şey canlıdır diyorsanız böyle şeyler zahiri bir yorum örneği...
Böyle yorumlama mantığı zaten bize deve sidiği içirtiyor ya...
Bu mantıkla çocuk gelinler olayı yaşıyoruz ya…
Böyle düşündüğümüz için Kur'an'da onlar diridirler ayetini temel alarak peygamberlerin ruhaniyetlerinin aramızda dolaştığını düşünüyor yurtlarımızı ziyaret ettiğini savunup evliyaullahların gavsların sağımızda solumuzda uçuştuğunu zannederek birer mecnun gibi geziniyoruz ya...
Kur'an'a böyle yaklaşan bir yorum çok sıkıntılı bir yorum değil midir?
***
O halde biz biliyoruz ki Kur'an'da mütevatir ayetler var bir de müteşabih ayetler var...
Kur'an'ın geneli mütevatir ayetlerdir...
Ama ahiretten cennetten cehennemden hesap gününden cinlerden meleklerden bahseden ayetler hep müteşabih ayetlerdir...
Müteşabih ayetleri de biz mütevatir ayetler gibi anlıyoruz asıl problem orada...
Mesela normal hayattan uzak ğaybi her ayet müteşabihtir...
Müteşabih Arap toplumlarında elle tutulmayan gözle görülmeyen mecazi anlatımı ifade eden benzeşen bir şeyi benzeştirerek anlatan olmayan görülmeyen ama gelecek bir zamanda olacak denilen her ayettir.
Mesela kalbin aklın merkezi olduğunu kurgulamak müteşabih bir anlatımdır...
Kur'an kalbin aklın mantığın düşüncenin itminanın merkezi olduğunu ifade eder...
Yani burada müteşabih bir anlatımı tercih eder...
Çünkü zahir'i anlatımla mütevatir bir anlatımla siz melekleri cenneti cehennemi anlatamazsınız…
Biz kalbin aklın iradenin sevginin duygu'nun merkezi olmadığını bugün biliyoruz...
Kalple ilgili kanın pompalanması dışındaki her anlattım müteşabih bir anlatımdır...
Ama siz Kur'an'ın kalple ilgili müteşabih anlatımını mütevatir olarak algılayıp kalbin duygunun sevginin itminanın merkezi derseniz ortada kalırsınız...
O yüzden Allah diyor ki Ali İmran suresinde:
“Bu Kitabı sana indiren O’dur. O’nun bir kısım ayetleri muhkemdir ki bunlar Kitap’ın anasıdır. Bir kısım ayetler de müteşâbihtir. Böyleyken kalbinde eğrilik bulunanlar, fitne çıkarmak ve kendi anlayışlarına uydurmak için muteşâbih ayetlere yönelirler. Oysa onun tevilini ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar: “Biz O’na iman ettik, bütün ayetler Rabbimizdendir.” derler. Bunu ancak selim akıl sahibi olanlar düşünüp öğüt alır…” (Ali İmran 7)
Selam ve dua ile…
