Tenkit – Takdir -Tavsiye
Cafer Çelik
Tenkit, takdir, tavsiye, yerinde ve uygun kullanılırsa, istenen durumların artırılmasında, istenilmeyen durumların engellenmesinde etkili olur. Bugün insanlarımızın çoğu olanlarla ilgilenmez, ne faydalılara destek olup artmasında, ne de zararlıların engellenip yok olmasında etkin olmaz. Bu ilgisizlik, düşüncesizlik uygunsuzların artma, uygunların azalma, yok olma sebeplerindendir.
İnsanının diğer yaratıklarından önemli farkı uygunları artırma, uygunsuzları yok etmeye, dünyayı imar edip, daha huzurlu yaşanır hale getirmeye çalışmasıdır. İnsan bu yüksek gaye ve gayretten yoksun olursa diğer yaratıklardan fark sade şekilde kalır, Üstün hasletlerden boşalmış kimselerden oluşan kalabalıklar huzurlu olamaz. Huzuru huzursuzluk sebebi olan zararlı alışkanlıkta ararlar.
Her insan gücü oranında olanlarla ilgilenmeli, tenkitleri genel, takdirleri özel olarak yapmalı, uygun davranmışlar yapanlar övülmeli, sevilmeli, ilgisizlere örnek gösterilmeli. Yanlış ve yasak yapanlarla tenhalarda görüşmeli, uygun halleri övülerek giriş yapılmalı, uygunsuz halleri tanıdıkların kendine yakıştırmadıkları, bu halleri olmazsa sevilecek, sayılacak kimselerden olacağı uygun kimseler tarafından konuşulduğu duyurulmalı, uygunsuzlardan koparılıp, uyguna yöneltileme çalışmaları ihmal edilmeden sürdürerek uygunlar korunmaya, uygunsuzlardan kurtarılmaya çalışılmalı.
İnsan olarak yapılması gerekli olanlar yapılsa, uygunsuzlar fazla artmaz, uygunlarda azalmaz. Her olanlardan herkes gücü nispetinde hissedar, mesuldür. Bir insanı yanlışlardan kurtarıp, hayırlılara yöneltmenin mükafatı çok nafile ibadetten fazladır. Biz bizden sonra geleceklere daha hayırlı bir dünya bırakmaya gayret etmeliyiz. Dünya geçici, ahiret, bakidir. Ahiret mükafat, makamı dünyada hayırları yaparak, yasaklardan korunarak kazanılır. Doğduk öleceğiz, ne işlersek karşılığını göreceğiz. Dünya imtihan yeri, genel soru inanç, ibadet. Emre uymak, yasaktan korunmak ibadet, hayırlar düşünüp yapamamanın, şerli düşünüp yapmamanın mükafatı var. Zaman sınırlı bir gün biter, elden tüm imkanlar gider, zamanı israf edenler çok zarar eder.
