Malatya kayısısı dünyanın zirvesinde: İklim riskine karşı korunmalı
Türkiye'nin kuru meyve ihracatındaki küresel liderliğinde en büyük pay sahibi olan Malatya kayısıda dünya pazarını sırtlıyor. Yüksek katma değer ve birim fiyat artışları sektörü sevindirirken, uzmanlar iklim krizine karşı akıllı tarım ve koruma önlemlerinin şart olduğuna dikkat çekiyor.
Haberin Özeti
- • Malatya, kuru kayısı ihracatında dünya lideri olup küresel pazarın yaklaşık %67,6'sını karşılıyor; 2022/23 sezonunda 435 milyon dolar gelir elde etti.
- • 2025'teki şiddetli ilkbahar donları Malatya kayısı rekoltesini ve küresel fiyatları etkiledi, iklim değişikliğinin ihracat stratejilerini belirlediği vurgulandı.
- • Uzmanlar, liderliği sürdürmek için akıllı tarım, dona karşı koruma, iklime dayanıklı çeşitler ve markalı ürün ihracatının kritik olduğunu belirtiyor.
Türkiye, tarım ihracatındaki güçlü konumunu sürdürmeye devam ederken, bu başarının en büyük mimarlarından biri şüphesiz Malatya oldu. Küresel kuru meyve ticaretinde yön belirleyen Türkiye; kayısı, incir ve üzüm üçlüsüyle dünya sofralarının vazgeçilmezi konumunda bulunuyor. Bu dev zincirin en güçlü halkasını ise Malatya’nın Beyaz altını olarak adlandırılan kuru kayısı oluşturuyor.
FAO ve TÜİK verilerine dayanan güncel akademik çalışmalar, Türkiye’nin kuru kayısı ihracatında dünyada ilk sırada yer aldığını ve küresel ihracattan yaklaşık yüzde 67,6 gibi devasa bir pay aldığını ortaya koyuyor. Malatya'dan Avrupa’dan ABD’ye, Uzak Doğu’dan Orta Doğu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyaya gönderilen kuru kayısı, kentin ve ülkenin ekonomisine katma değer sağlamayı sürdürüyor.
Miktar değil, katma değer öne çıkıyor
Son dönemde sektörde stratejik bir dönüşüm yaşanıyor. Türkiye, kuru kayısı ihracatında miktar bazlı dalgalanmalar yaşasa da birim fiyatlardaki artış sayesinde döviz gelirini korumayı başarıyor. 2022/23 sezonunda yaklaşık 80 bin ton ihracattan 435 milyon dolar gelir elde edilirken, ton başına düşen ortalama fiyatın 5 bin doların üzerine çıkması kalite odaklı üretimin önemini gözler önüne serdi. 2024/25 sezonunun ilk üç ayında ise 25 bin 461 tonluk ihracatla 125,5 milyon dolarlık gelir yakalandı. ABD, Almanya ve Fransa en büyük pazarlar olarak öne çıkarken; Çin, Cezayir, Hindistan ve Kazakistan gibi ülkelerdeki talep artışı dikkat çekiyor.
2025 don olayı dengeleri değiştirdi
Ancak bu büyük başarının önünde en büyük risk olarak iklim değişikliği ve ani hava olayları duruyor. 2025 yılında yaşanan şiddetli ilkbahar donları, Malatya’daki kayısı rekoltesini ve üretim dengelerini doğrudan etkiledi. Küresel ölçekte taze ve kuru kayısı fiyatlarının yükselmesine yol açan bu durum, iklim risklerinin artık yalnızca tarımsal üretimi değil, doğrudan ihracat stratejilerini de belirlediğini gösterdi.
Uzmanlar; bahçelerin dona karşı korunması, modern sulama sistemleri, hastalıklarla mücadele ve iklime dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesinin Malatya tarımı için hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Liderliği korumak için kalite ve markalaşma şart
Malatya’nın sahip olduğu köklü işleme ve kurutma altyapısı, kenti küresel pazarda benzersiz bir konuma taşıyor. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, önümüzdeki dönemde sadece dökme hammadde satışı yerine; markalı ürünler, organik tarım uygulamaları, e-ticaret ambalajları ve katma değerli atıştırmalıklarla kilogram başına elde edilen gelirin daha da artırılabileceğini belirtiyor.
Bakmadan Geçme
