30 yılda karbon yüzde 18 arttı!

TEMA Vakfı, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 öncesinde iklim müzakerelerinin 30 yıllık bilançosunu açıkladı. 1995'te 360,82 ppm olan atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun 2025'te 427,35 ppm'e yükseldiğine dikkat çeken vakıf, yeni vaatler yerine fosil yakıtlardan çıkış ve somut adımlar çağrısı yaptı.

Dünya genelinde iklim kriziyle mücadele kapsamında 30 yıldır düzenlenen Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansları (COP), verilen sözler ile ortaya çıkan sonuçlar arasındaki farkı yeniden gündeme getirdi. TEMA Vakfı, COP31 öncesinde yayımladığı değerlendirmede, iklim anlaşmalarına ve finansman taahhütlerine rağmen atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun artmaya devam ettiğini açıkladı.

Vakıf tarafından paylaşılan verilere göre, ilk COP toplantısının gerçekleştirildiği 1995 yılında atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu 360,82 ppm seviyesindeydi. Kyoto Protokolü'nün kabul edildiği 1997'de 363,73 ppm, Paris Anlaşması'nın kabul edildiği 2015'te 400,83 ppm olan bu değer, 2025 yılında 427,35 ppm'e ulaştı. Böylece 30 yıllık süreçte atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu yaklaşık yüzde 18 arttı.

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, iklim müzakerelerinde alınan kararlarla sahadaki gerçekler arasında büyük bir uçurum bulunduğunu belirterek, ülkelerin yeni vaatler açıklamak yerine sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.

“İklim krizinin yükü yoksul ülkelere aktarılıyor”

İklim müzakerelerinde karbon piyasaları gibi mekanizmaların emisyonları kaynağında azaltmak yerine farklı coğrafyalara taşıyabildiğine dikkat çeken Ataç, tarihsel olarak iklim krizine en fazla neden olan sanayileşmiş ülkelerin sorumluluklarını ekonomik açıdan daha kırılgan ülkelere aktarmayı sürdürdüğünü ifade etti.

İklim adaletinin herkesin kendi sorumluluğunu üstlenmesiyle mümkün olacağını belirten Ataç, COP31'in yeni vaatler yerine gerçek ve adil bir dönüşüme odaklanması gerektiğini söyledi.

Fosil yakıtlardan çıkış konusunda ilerleme sağlanamadı

TEMA Vakfının değerlendirmesinde, fosil yakıtlardan çıkışın 30 yıllık iklim müzakerelerinin en fazla ertelenen başlıklarından biri olduğu belirtildi.

2021 yılında Glasgow'da düzenlenen COP26'da kömürün aşamalı olarak terk edilmesi ifadesinin son aşamada aşamalı olarak azaltılması şeklinde değiştirilmesi, bu konudaki önemli örneklerden biri olarak gösterildi.

2023 yılında Dubai'de gerçekleştirilen COP28'e bir petrol şirketinin CEO'sunun başkanlık etmesi de fosil yakıt sektörünün iklim müzakerelerindeki etkisine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. 2025'te Belém'de düzenlenen COP30'da ise 80'den fazla ülkenin desteklediği Fosil Yakıtlardan Çıkış Yol Haritası nihai metne alınmadı.

İklim finansmanında verilen sözler tartışma konusu

TEMA Vakfı, iklim krizinden en fazla etkilenen ülkelerin finansman desteğine erişiminde de önemli sorunlar yaşandığına dikkat çekti. 2009 yılında Kopenhag'da verilen yıllık 100 milyar dolarlık iklim finansmanı taahhüdüne ancak 2022 yılında ulaşılabildiği, sağlanan finansmanın yüzde 69'unun ise hibe yerine kredi biçiminde olduğu belirtildi.

COP28'de işler hale gelen Kayıp ve Zarar Fonu'na bugüne kadar taahhüt edilen yaklaşık 822 milyon doların, iklim krizinin yol açtığı yıllık zararlarla karşılaştırıldığında yetersiz kaldığı ifade edildi.

Ormanların korunması ve 1,5 derece hedefi gündemde

Vakıf, ormansızlaşmanın önlenmesi konusunda da verilen sözlerin uygulamaya yeterince yansımadığını bildirdi. Ormanların korunması gereken doğal ekosistemler olmasının yanı sıra karbon hesaplamalarında kullanılan bir unsur haline getirilmesinin sorunlarına işaret edildi.

Paris Anlaşması'yla belirlenen 1,5 derece hedefinin de mevcut politikalarla tehlikeye girdiği vurgulandı. Mevcut taahhütlerle dünyanın 2,8 derecelik küresel ısınma yolunda ilerlediği, ülkelerin açıkladıkları ulusal katkı beyanlarını tam olarak uygulaması halinde bile sıcaklık artışının 2,3 ile 2,5 derece arasında gerçekleşmesinin öngörüldüğü aktarıldı.

Türkiye'nin Ulusal Katkı Beyanı'nda ise sera gazı emisyonlarının önce artırılması, ardından azaltılması hedefinin yer aldığına dikkat çekildi.

COP31'de somut adım beklentisi

Türkiye'nin başkanlığında ve ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 öncesinde TEMA Vakfı, iklim krizine karşı daha güçlü ve uygulanabilir kararlar alınması çağrısında bulundu.

Vakıf, zirvede fosil yakıtlardan adil çıkış için takvime bağlı ve bağlayıcı bir yol haritası hazırlanmasını, kayıp ve zararların yeni borç yükü oluşturmayan hibelerle karşılanmasını, ormansızlaşmayı durdurma hedefinin müzakerelere dahil edilmesini ve emisyon azaltım hedeflerinin 1,5 dereceyle uyumlu hale getirilmesini istedi.

TEMA Vakfı ayrıca, verilen sözlerin uygulanmasını sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasının önemine dikkat çekerek, COP31'in iklim kriziyle mücadelede yeni taahhütlerin değil, gerçek sonuçların konuşulduğu bir zirve olması gerektiğini vurguladı.

Malatya Net Haber - Bizi Sosyal Medyada Takip Edin!

Bakmadan Geçme