SGK İl Müdürü'nden sert uyarı: Bunu yapan işletmeler risklerle karşı karşıya!
Kayıt dışı istihdama yönelik açıklamalarda bulunan Malatya Sosyal Güvenlik İl Müdürü Tekin Kutlu, sigortasız işçi çalıştırmanın yanı sıra maaşın bir kısmını elden vermenin veya gün sayısını eksik göstermenin hem işçiyi hem de işvereni geri dönüşü olmayan bir uçuruma sürüklediğini ifade etti.
Malatya Sosyal Güvenlik İl Müdürü Tekin Kutlu, SGK Haftası dolayısıyla yaptığı basın açıklamasında kayıt dışı istihdama değindi.
Ülkenin en önemli sorunları arasında kayıt dışı istihdamın yer aldığını vurgulayan Kutlu, çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluk olduğunu söyledi. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkının bulunmadığını ifade eden Kutlu, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi sigortasız çalışmayı talep etmelerinin hukuken mümkün olmadığını belirtti.
Ciddi sonuçları var
Kayıt dışı istihdamın toplumun sosyal ve ekonomik değerleri üzerinde çok yönlü olumsuz etkileri olduğunu dile getiren Kutlu, şunları söyledi:
“Kayıt dışı istihdam, hem çalışanlar hem işverenler hem de devlet açısından ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Bu kapsamda kayıt dışı çalışan bir kişi;
- Geleceğin en önemli teminatı olan emeklilik hakkından mahrum kalır.
- Olası bir iş göremezlik durumunda malullük aylığına hak kazanamaz.
- Vefatı hâlinde, geride bıraktığı ailesi (eş ve çocukları) ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalır.
- Beklenmedik iş kayıplarında ekonomik bir kalkan olan işsizlik sigortasından faydalanamaz.
- Kendisi ve ailesi için sağlık hizmetlerinden doğrudan yararlanma hakkını riske atarak, Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini kendi bütçesinden ödemek durumunda kalır.
- İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yasal olarak sağlanan koruyucu önlemlerden ve olası kaza anında sunulan maddi/sağlık güvencelerinden uzak, büyük bir risk altında çalışmak zorunda bırakılır.”
“Çalışan birçok haktan mahrum kalır”
Kayıt dışı istihdamla çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin gibi birçok haktan mahrum olacağını kaydeden Kutlu, “Çalışanlar, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi en temel özlük haklarından mahrum bırakılarak, kayıtlı istihdamın sağladığı adil ücret standartlarının gerisinde ve güvencesiz koşullarda çalışmaya maruz kalmaktadır.” dedi.
Toplumda büyük tahribat oluşturur
İşverenlerin, söz konusu kayıt dışı istihdam gibi riskleri almak yerine sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmelerinin büyük önem taşıdığını söyleyen Kutlu, kayıt dışı istihdamın toplumsal ölçekte yarattığı tahribatları şu şekilde aktardı:
- “Haksız rekabet oluşur.
- Piyasa dengesi bozulur,
- İşverenler vergi avantajı sağlayan gider yazma ve indirim gibi haklardan mahrum kalır.
- İşyerinde verimlilik ve motivasyon düşer,
- Vergi ve prim kaybı oluşur.
- Sosyal güvenlik sistemi zarar görür, çalışan/emekli dengesi bozulur,
- Primsiz ödemelerin artmasıyla bütçe yükü artar,
- Gelir dağılımı adaletsizleşir, kaynak dağılımında etkinlik azalır,
- Ekonomik verilerin güvenilirliği zedelenir, doğru politikaların oluşturulması güçleşir.”
İhbar ve şikâyet
Çalışanlar, çalışmalarının işveren tarafından SGK'ya bildirilip bildirilmediğini veya hangi kazanç seviyesinden bildirildiğini kısa sürede öğrenebilirler. Bunun için:
- www.turkiye.gov.tr adresinden, PTT'den alınan e-Devlet şifresi ile sorgulama yapılabilir.
- ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi 7/24 aranabilir,
- İl veya ilçelerde bulunan Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ya da Sosyal Güvenlik Merkezlerine şahsen başvuru yapılabilir.
Ücretler banka aracılığıyla ödenmeli
Çalışma hayatında şeffaflığın sağlanması, çalışan haklarının güvence altına alınması ve olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amacıyla, ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılmasının büyük önem taşıdığını sözlerine ekleyen Kutlu, “Mevzuat gereği, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde; işçilere yapılan ücret dâhil her türlü ödemenin, kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarının bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu yükümlülüğe uyulmaması, işletmeleri her bir çalışan ve ihlalin devam ettiği her ay için ayrı ayrı uygulanan idari para cezalarıyla karşı karşıya bırakmakta; süreç, işverenler açısından katlanarak artan öngörülemez bir mali riske dönüşmektedir. Kayıtlı istihdam, sadece yasal bir zorunluluk değil; ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırımdır. Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz.” şeklinde konuştu.
Bakmadan Geçme
