Malatya'da TOKİ projesine tepki: Söğütlü Cami'yi çukura gömdüler!
Malatya Mimarlar Odası, Söğütlü Camii projesinde TOKİ'nin yol kotu planına tepki gösterdi. Açıklamada, uygulamanın meydanı çukurda bırakarak yaya güvenliğini ve engelli erişimini tehlikeye atacağı, ayrıca bölgedeki 50 yıllık 10 anıtsal çınar ağacının kesilmesine neden olacağı belirtildi.
Malatya Mimarlar Odası, Battalgazi ilçesinde inşa çalışmaları devam eden Söğütlü Camii ve çevresindeki ticaret alanlarını kapsayan proje için TOKİ'nin önerdiği yol kotu uygulamasına tepki gösterdi. Yapılan yazılı açıklamada, yolun yaklaşık 1,5 metre yükseltilmesinin cami meydanını çukurda bırakacağı; bu durumun su baskınlarına, yaya güvenliği risklerine ve engelli erişimi sorunlarına yol açacağı belirtilerek şunlar kaydedildi:
“Söğütlü Camii Meydanı Çukurda Bırakılmamalı, Kentimizin Doğal Mirası Korunmalıdır! Malatya’da yapımı devam eden Söğütlü Camii ve Saray Mahallesi cephesindeki ticaret alanlarını kapsayan düzenleme projesinde, TOKİ tarafından önerilen yol kotu uygulaması; şehircilik ilkeleri, yaya güvenliği, çevresel sürdürülebilirlik ve kamu yararı açısından ciddi sakıncalar taşımaktadır. Projeye göre ticaret alanlarının önündeki yaklaşık 3,5 metre genişliğindeki kaldırımların kotuna ulaşabilmek amacıyla yol yaklaşık 1,5 metre yükseltilmekte, buna karşılık Söğütlü Camii önündeki meydan daha düşük kotta bırakılmaktadır. Bu durum, cami meydanını adeta çukurda kalan bir kamusal alana dönüştürmektedir. Mimarlar Odası olarak önerimiz; yol kotunun meydan kotunda korunması, ticaret alanı önündeki kaldırımların ise uygun mühendislik çözümleriyle yüksek kotta düzenlenmesidir.”
Açıklamada, TOKİ’nin önerdiği uygulamanın doğuracağı başlıca olumsuzluklar şu şekilde sıralandı:
- “Cami meydanı kentin en önemli kamusal alanlarından biri olmasına rağmen çukurda kalacak, meydanın mekânsal niteliği ve kent siluetindeki değeri zedelenecektir.
- Yolun yükseltilmesi, yağmur sularının düşük kotta kalan meydana yönelmesi nedeniyle su baskını ve su birikmesi riskini artıracaktır.
- Özellikle cuma ve bayram namazlarında oluşacak yoğun yaya hareketi açısından seviye farkı güvenlik sorunlarına neden olacaktır.
- Engelli, yaşlı ve çocukların meydana erişimi zorlaşacak, evrensel erişilebilirlik ilkeleri olumsuz etkilenecektir.
- Araç trafiği, kamusal yaşamın önüne geçirilmiş olacak; meydan ikinci planda bırakılacaktır. Bunun yanında en önemli kayıplardan biri de kentimizin doğal mirası olacaktır.
- Yol kotunun yükseltilmesi halinde güzergâh üzerinde bulunan, yaklaşık 50 yıllık geçmişe sahip 10 adet anıtsal nitelikte çınar ağacının kesilmesi zorunlu hale gelecektir. Bu ağaçlar yalnızca peyzaj unsuru değildir; Malatya’nın hafızasını, kent kimliğini ve doğal dokusunu temsil eden canlı miraslardır. Birkaç saat içinde kesilebilecek bu çınarların yerine yenilerinin aynı büyüklüğe ulaşması onlarca yıl alacaktır. Oysa doğru bir kot planlamasıyla bu ağaçların tamamını korumak mümkündür.”
Kentteki yolların ağaçlara göre şekillendirilmesi, doğal ve kültürel değerlerin korunması gerektiği vurgulanan açıklamada, gelişmiş kentlerde esas olanın, mevcut doğal varlıkları yaşatarak projeleri buna göre revize etmek olduğu belirtildi.
Açıklamanın sonunda ise şu talepler sıralandı:
- Söğütlü Camii Meydanı’nın çukurda bırakılmamasını,
- Yol kotunun meydan kotunda korunmasını,
- Yaklaşık 50 yıllık 10 çınar ağacının kesilmeden yaşatılmasını,
- Yaya güvenliğini, erişilebilirliği ve kent estetiğini önceleyen bir düzenleme yapılmasını talep ediyoruz.
- Yetkili kurumları, geri dönüşü mümkün olmayan bir uygulamaya imza atmadan önce projeyi yeniden değerlendirmeye davet ediyoruz. Kentler yalnızca binalarla değil; meydanları, ağaçları ve insan odaklı kamusal alanlarıyla yaşar. Bugün verilecek doğru karar, Malatya’nın gelecek nesillerine bırakılacak en değerli miraslardan biri olacaktır.”
Bakmadan Geçme
