Malatya'da düzenlenecek yarışmaların kent için önemli bir fırsat olduğunu belirten Budak, 'TEKNOFEST heyecanını Malatya'da hep birlikte yaşayacağız. Türkiye'nin milli teknoloji hamlesinin geldiği noktayı görmek, gençlerimizin geliştirdiği projelere şahit olmak bizler için büyük bir gurur. Tüm hemşerilerimizi 8-13 Eylül tarihleri arasında TULGA Havalimanı'na davet ediyorum' dedi.

Budak, Türkiye'nin savunma sanayiindeki gelişiminin gençlerin teknolojiye yönelmesiyle daha da güçleneceğini ifade ederek, TEKNOFEST'in geleceğin mühendisleri, bilim insanları ve teknoloji girişimcilerinin yetişmesine katkı sunduğunu kaydetti.

Bazıları bu teknolojiyi tanıdık bir sesi tekrar duymak için, bazılarıysa hiç yöneltemedikleri sorulara yanıt aramak için kullanıyor.

Kimisi, anılarını hatırlamak, hikayelerini korumak ve bağlantı hissini sürdürmek istiyor. Bu anlamda yapay zekayla oluşturulan 'ölü botlar', yas sürecindeki değişimi yansıtıyor ve dijital ortamların da yas tutulan ve duygusal destek sağlayan alanlar haline geldiğini ortaya koyuyor.

Ölümden sonra 'rıza almadan' avatar oluşturulması etik tartışmaları beraberinde getiriyor

Hayatını kaybeden birinin kişilik özelliklerini dijital ortamda temsil eden ve 'yas botları', 'ölü botlar' ya da 'ölüm sonrası avatar' gibi farklı ifadelerle bilinen bu yapay zeka destekli karakterler, yüksek oranda kişisel verilerle hazırlanıyor.

Bu 'avatarlar' kişinin iletişim biçimini, hayat öyküsündeki bazı faktörleri taklit ederek hayatını kaybeden kişinin yakınlarının yas döneminde önemli yer ediniyor.

Yas sürecinde insanlara faydası olabileceği düşünülse de 'ölü botlar' hakkında bilinmeyenler, bilinenlere ağır basıyor.

'Ölü botlar' veya 'dijital ölümsüzlük' teknolojileri, yakınlarını kaybeden bireylere teselli vadederken öte yandan rıza ve ölümün özü üzerine zorlu etik soruları da akıllara getiriyor.

Raporda, temmuzda kurum içi siber güvenlik testleri sırasında yaşanan güvenlik ihlali ve gelişmiş yapay zeka sistemlerinin kontrolü konusundaki endişeler detaylandırıldı.

Olayın gelişimine dair teknik detayların paylaşıldığı raporda, söz konusu olayın yapay zeka ajanlarının potansiyeline dair bir 'uyarı atışı' olarak değerlendirildiği vurgulandı.

Raporda, 'Bu olay, uygun güvenlik önlemleri alınmadığı takdirde, yüksek yetenekli yapay zeka ajanlarının artık teknik kontrolleri aşabildiğini, onaylanmamış kanallar üzerinden işbirliği yapabildiğini ve hiçbir insan tarafından yönlendirilmeyen tehlikeli eylemleri gerçekleştirebildiğini gösteren bir kanıt niteliğinde.' ifadesi kullanıldı.

Şirketin bu olayın ardından denetim mekanizmalarını sıkılaştırma kararı aldığına işaret edilen raporda, alınacak önlemlere ilişkin bilgi verildi.

OpenAI, 21 Temmuz'daki açıklamasında, siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik dahili bir test sırasında kullanılan yapay zeka modellerinin Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline neden olduğunu duyurmuştu.

Açıklamada, 'Bu olayı, en ileri düzey siber kabiliyetleri içeren benzeri görülmemiş bir siber olay olarak değerlendiriyor ve buna uygun şekilde müdahale ediyoruz.' ifadesi yer almıştı.

ULUSDER Genel Başkanı Özcan Polat'ın koordinasyonunda gerçekleştirilen görüşmede, Malatya'da hayata geçirilen savunma sanayii yatırımının mevcut durumu ve önümüzdeki dönemde izlenecek yol haritası kapsamlı şekilde değerlendirildi.

Toplantının önemli gündemlerinden birini, Türkiye'nin savunma sanayiinde ulaştığı üretim ve teknoloji kabiliyetinin Anadolu'nun farklı şehirlerine yayılması oluşturdu. Malatya'nın sanayi tecrübesi, insan kaynağı ve üretim potansiyelinin savunma sanayii yatırımlarıyla desteklenmesinin; bölgesel kalkınmaya, nitelikli istihdama ve Türkiye'nin yerli ve millî üretim kapasitesine önemli katkılar sağlayacağı değerlendirildi.

Savunma Sanayii Başkanlığı Sanayileşme Daire Başkanı Ahmet Tolga Sayın ile yapılan değerlendirmelerde, yatırımın doğru üretim modeli ve güçlü bir sanayileşme altyapısıyla hayata geçirilmesi, yerli üretim kabiliyetlerinin geliştirilmesi ve Malatya'nın savunma sanayii ekosistemine kalıcı şekilde dhil edilmesi başlıkları üzerinde duruldu. ASELSAN HBT Sektör Başkanı ve ASELSAN Malatya Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bora Kartal ile yapılan görüşmelerde, Malatya'daki üretim kapasitesinin geliştirilmesi, oluşturulacak teknik altyapının üretim ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi ve yatırımın sürdürülebilir bir üretim modeline dönüştürülmesi konuları değerlendirildi.

ASELSAN Tedarik Zinciri Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Murat Aslan ile de makine ve tezgh parkurunun üretilecek ürünlere göre şekillendirilmesi, tedarik zincirine entegrasyon, üretim standartları ve sürdürülebilir üretim kabiliyetinin oluşturulmasına ilişkin önemli değerlendirmeler yapıldı. Savunma Sanayii Başkanlığı Yatırım ve Sanayi Koordinasyon Müdürü Ahmet Sefa Satır ve ASELSAN Malatya Genel Müdürü Gökmen Can ile birlikte yatırımın teknik, operasyonel ve planlama süreçleri ayrıntılı olarak görüşüldü.

Toplantıya ilişkin değerlendirmede bulunan ULUSDER Genel Başkanı Özcan Polat, Malatya'nın savunma sanayiinde güçlü ve kalıcı bir üretim merkezi haline gelmesini hedeflediklerini belirtti. Polat, 'ULUSDER olarak hedefimiz yalnızca bir fabrika kurmak değil; Malatya'da savunma sanayiine hizmet edecek sürdürülebilir bir üretim ekosistemi oluşturmaktır. Savunma Sanayii Başkanlığımız ve ASELSAN'ın çok kıymetli yöneticileriyle gerçekleştirdiğimiz toplantıda üretilecek üründen makine ve tezgh seçimine, personel yapılanmasından üretim altyapısına kadar sürecin bütün aşamalarını değerlendirdik. Ortaya koyduğumuz bu yatırımın doğru bir yol haritası ile ilerlemesini ve uzun yıllar ülkemizin savunma sanayiine hizmet etmesini istiyoruz' dedi.

Türkiye'nin savunma sanayiinde ortaya koyduğu güçlü gelişime dikkat çeken Polat, Anadolu şehirlerinin de bu üretim hamlesinin daha güçlü bir parçası olması gerektiğini belirtti. Polat, 'Ülkemizin savunma sanayiindeki gücünün Anadolu'nun üretim potansiyeliyle daha fazla buluşması gerektiğine inanıyoruz. Malatya'nın da bu büyük millî üretim hamlesinin önemli merkezlerinden biri olmasını istiyoruz. Burada oluşacak üretim kapasitesi yalnızca şehrimize değil, ülkemizin savunma sanayii tedarik zincirine ve teknolojik bağımsızlığına da katkı sağlayacaktır' ifadelerini kullandı.

Özcan Polat, yatırımın Malatya açısından yeni bir sanayileşme hamlesinin önemli adımlarından biri olabileceğini belirterek, özellikle gençlerin ve teknik personelin savunma sanayiine kazandırılmasının önemine dikkat çekti.

Polat, 'Savunma sanayii yüksek teknoloji, kalite ve nitelikli insan kaynağı gerektiren stratejik bir sektör. Bu yatırım sayesinde mühendislerimizin, teknik personelimizin ve gençlerimizin kendi şehirlerinde nitelikli iş imknlarına kavuşmasını istiyoruz. Aynı zamanda Malatya'daki sanayicilerimizin ve KOBİ'lerimizin zaman içerisinde bu tedarik ekosisteminin bir parçası haline gelmesini hedefliyoruz.' dedi.

Bu platformlardaki yasaklı içerikler kaldırılmadığı için yasalara uyulmadığına kanaat getiren mahkeme, Telegram'ın 3,8 milyon ruble, Google'ın 3,8 milyon ruble ve Microsoft'un 3,5 milyon ruble para cezası ödemesine hükmetti.

Rusya'da Google, Telegram, Microsoft'un yanı sıra Apple, TikTok ve diğer yabancı internet platformlarına yasaklı içeriklerin kaldırılmaması ve ülkedeki yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi gerekçelerle daha önce de para cezaları uygulanmıştı.

Google'a 2021 sonundan bu yana cirosu üzerinden verilen para cezalarının toplamı 29 milyar rubleyi aşarken, şirketin ülkedeki icra borcunun 20 milyar rublenin üzerinde olduğu belirtiliyor.

Rusya'da Telegram'ın faaliyetlerine yönelik kısıtlamalar da uygulanırken, Moskova'daki mahkemelerin yalnızca bu yılın ilk 6 ayında şirkete verdiği para cezalarının toplamı 100 milyon rubleyi aştı.

Türkiye'nin Milli Teknoloji Hamlesi iddiasında uzayın çok önemli bir yer tuttuğunu dile getiren Kacır, uzay ve uzay teknolojilerinin savunma sanayisi gibi kritik alanlar için de en stratejik altyapıları oluşturduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde çok kritik çalışmaları gerçekleştirdiklerini vurgulayan Kacır, uydu teknolojileri alanında BİLSAT, RASAT, GÖKTÜRK-2, Türksat 6A ve İMECE ile çok önemli bir kabiliyet oluşturduklarına dikkati çekti. Kacır, Milli Uzay Programı kapsamında derin uzay projelerini sürdürdüklerini belirterek şunları ifade etti:

'Mühendislerimiz, araştırmacılarımız, bilim insanlarımız Türkiye'nin kendi ay aracını geliştiriyorlar. Kendi hibrit itki roket sistemine sahip Ay aracımızı 2027'nin ilk aylarında uzaya göndereceğiz. Şu anda fırlatma takvimi de netleşmiş oldu. Tüm testler başarıyla gerçekleşti. İnşallah böyle bir iddiayı da Türkiye olarak, dünyada çok az sayıda ülkenin başarabileceği bir teknolojik kabiliyeti ülkemize kazandırarak hayata geçirmiş olacağız.'

Uzaya bağımsız erişimin Türkiye için stratejik bir hedef olduğunu söyleyen Kacır, Türkiye'nin roket ve füze teknolojilerinde çok önemli kabiliyetlere sahip olduğunu dile getirdi. ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE ve Delta V'nin de bu noktada çok önemli çalışmaları olduğunu belirten Kacır, şöyle devam etti:

'Bu çalışmaların artık kendi uydularımızı kendi imkanlarımızla uzaya göndereceğimiz roketleri üretme noktasına gelmesine adım adım yaklaşıyoruz. Uzaya bağımsız erişim için uzay limanı altyapısına sahip olmayı da önceliklendiriyoruz. Uzay limanları uzaya erişimin en maliyet etkin olduğu noktalarda kuruluyor. Ekvator bölgeleri dünyanın dönüş hızından da yararlanıldığı için daha maliyet etkin yollarla uzaya erişim fırsatı sunan bölgeler. Türkiye olarak çok stratejik bir adım atıyoruz ve Somali'de kendi uzay limanımızı inşa ediyoruz. İnşallah o proje de hızla tamamlanacak ve Türkiye kendi roketleriyle kendi geliştirdiği uyduları ve uzay araçlarını kendi uzay limanından uzaya gönderme kabiliyetine erişecek.'

Kacır, bütün bunların bir ekosistemle mümkün olduğunun altını çizerek, ODTÜ'de kuracakları uzay teknoparkının, bu alanda tüm kurumların ve şirketlerin kümelendiği, AR-GE faaliyetlerinin bir arada yürütüldüğü bir altyapı olacağını söyledi. Türkiye'nin gerçekleştirdiği insanlı uzay bilim misyonlarına değinen Kacır, 'Bunun devamı da gelecek. Türkiye inşallah önümüzdeki dönemde yeni kurulacak uluslararası uzay istasyonlarında teknoloji bileşenlerini geliştiren, üreten bir ülke olarak bu sürece katılmaya hazırlanıyor. Bu yönde pek çok uluslararası işbirliğine imza atmaya gayret ediyoruz.' dedi.

Kacır, 5-9 Ekim tarihlerinde düzenlenecek 77'nci Uluslararası Uzay Kongresi'ne (IAC 2026) Antalya'da ev sahipliği yapacaklarını belirterek, burada 100'den fazla ülkeden 10 binin üzerinde katılımcıyla Türkiye tarihinin en büyük bilimsel organizasyonlarından birinin gerçekleştirileceğini ifade etti. İlk kez böyle bir kongreye ev sahipliği yapmak ve dünyanın dört bir yanından katılım sağlayacak misafirleri Antalya'da ağırlamak konusunda çok heyecanlı olduklarını dile getiren Kacır, kongrenin Türkiye'nin hem kabiliyetlerini dünyaya tanıtmada büyük imkanlar sunacağına hem de yeni uluslararası işbirliklerinin kapısını aralayacağına inandıklarını söyledi.

Kacır, dünyada pek çok konuda çok derin ayrışmaların yaşandığı bir dönemde bulunulduğunu, Türkiye'nin böyle bir dönemde hem bölgesine hem dünyaya barış ve istikrar mesajı veren çok güçlü bir ülke olduğunu ifade etti.

Uzayın işbirliklerine açık bir alan olduğunu söyleyen Kacır, böyle bir dönemde Türkiye'nin kendi uluslararası misyonuyla ve iddiasıyla çok uyumlu bir alanda, dünyanın dört bir tarafından akla gelebilecek tüm ülkelerden katılımın sağlanacağı bir kongreye ev sahipliği yapmasını çok anlamlı bulduklarını dile getirdi.

Kacır, söz konusu kongrelerin en büyüğüne Türkiye'nin ev sahipliği yapacağını, tüm ön kayıt istatistiklerinde ve bilimsel makale başvurularında rekor kırdıklarını söyledi.

Kongrede yeni nesil uzay teknolojisi girişimlerine yönelik de bir alan oluşturduklarını belirten Kacır, şunları kaydetti:

'Bu alan 'Yeni Uzay'ın sadece büyük şirketlerin, büyük kurumların var olduğu değil, aslında pek çok alanda olduğu gibi paradigma değişimine odaklanan teknoloji girişimlerinin de güçlü şekilde temsil edildiği bir platform olacak. Bu da bu kongreye özgün bir yaklaşım kazandıracak. IAC 2026'da ilk kez Antalya'dan bir deklarasyon yayımlanacak. Önceki kongrelerde böyle bir uygulama da yoktu. Biz bu deklarasyonun da özellikle barış, güven ve istikrar mesajlarını içermesini hedefliyoruz. Bunu biz Uluslararası Uzay Federasyonuna teklif ettik. Kongrenin başlangıcından bir gün önce dünyanın dört bir yanından parlamenterlerin ve hükümet temsilcilerinin katıldığı bir toplantı gerçekleşecek ve 'Antalya Deklarasyonu' buradan yayımlanacak. İstiyoruz ki uzay, barış ve işbirliği mecrası olmaya ve insanlığa hizmet edecek teknolojilerin geliştirilmesine bir platform sunmaya devam etsin. Antalya'daki kongre, aslında yaşamakta olduğumuz dünyadaki tüm uluslararası diplomatik süreçlere çok anlamlı ve güçlü bir mesaj vermemize vesile olacak.'

Rapora göre aynı model Türkiye'de yaklaşık 2.222 euro (yaklaşık 119 bin TL) seviyesinden satılırken, ABD'de 1.012 euro (1.181 dolar) seviyesinde tüketiciyle buluşuyor. Böylece Türkiye'deki satış fiyatı, ABD fiyatının 2,19 katına ulaşmış durumda.

Araştırmada Avrupa'daki 21 ülke de ayrıca karşılaştırıldı. Buna göre Avrupa'nın en uygun fiyatlı ülkesi 1.187 euro ile İsviçre olurken, Türkiye açık ara en pahalı ülke olarak öne çıktı.

Macaristan 1.565 euro ile Avrupa'nın en pahalı ikinci ülkesi olurken, İngiltere, Almanya, Fransa, İspanya ve İtalya gibi ülkelerdeki fiyatların Türkiye'nin oldukça altında kaldığı görüldü.

Rapora göre iPhone 17 Pro'nun ABD'den daha düşük fiyata satıldığı tek ülke Japonya oldu. Japonya'da telefonun fiyatı 961 euro seviyesinde bulunurken, Güney Kore'deki fiyatın ise ABD ile neredeyse aynı olduğu belirtildi.

Araştırmada, Japon yeni'nin zayıf seyri ve Güney Kore'deki güçlü rekabetin bu fiyat avantajında etkili olduğu ifade edildi.

Raporda ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarının en önemli nedenleri arasında KDV oranları, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), gümrük tarifeleri ve döviz kuru gösterildi.

Özellikle Türkiye ve Brezilya'nın, yüksek vergi yükü ve para birimindeki değer kaybı nedeniyle iPhone'un en pahalı satıldığı ülkeler arasında yer aldığına dikkat çekildi.

İsviçre'nin ise dünyanın en pahalı ekonomilerinden biri olmasına rağmen yüzde 8,1 seviyesindeki düşük KDV oranı sayesinde Avrupa'nın en uygun fiyatlı ülkesi olduğu kaydedildi.

Haberde, Türkiye'de telefonu yurt dışından satın alan kullanıcıların da yüksek maliyetle karşılaştığına dikkat çekildi.

Yurt dışından getirilen bir telefonun kullanılabilmesi için ödenmesi gereken 54 bin 258 TL'lik IMEI kayıt ücretinin, tek başına ABD'deki iPhone fiyatına oldukça yakın seviyeye ulaştığı belirtildi.

Deutsche Bank Research'ün karşılaştırmasına göre, Avrupa ile ABD arasındaki iPhone fiyat farkı son 10 yılda belirgin şekilde arttı.

2017 yılında satışa çıkan iPhone 7 ile 2026 model iPhone 17 Pro karşılaştırıldığında, Avrupa ülkelerinde fiyatların ABD'ye kıyasla daha hızlı yükseldiği görülürken, Türkiye ise vergi yükü nedeniyle listenin en üst sırasında yer almaya devam ediyor.

Türkiye genelinde, 1 Nisan'dan itibaren 5G'nin mobil şebekelerde kullanılmaya başlandığını hatırlatan Uraloğlu, 'Daha ilk günden 21 milyon abone, bu teknolojiyle buluştu. Bugün ise bu sayı, 44,5 milyon oldu. Yaklaşık 4 ayda ülkemiz nüfusunun yarısından fazlası 5G ile buluştu, başka bir ifadeyle her iki kişiden biri 5G abonesi oldu.' ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, haberleşme ve bilişim sektörünün, bugünün en stratejik alanlarından biri olduğuna dikkati çekti.

5G'nin sadece bir teknoloji değil, Türkiye'nin ekonomisini, sanayisini, sağlığını, ulaşımını ve tarımını dönüştürecek bir çağın adı olduğuna işaret eden Uraloğlu, şunları kaydetti:

'5G, 4,5G'ye kıyasla ultra düşük gecikme süreleri ve yoğun cihaz bağlantısı kapasitesiyle, Türkiye'yi dijital dönüşümün merkezine taşıyacak. Ulaşımda tam otonom sürüş ve akıllı yol uygulamalarıyla, yol güvenliği artacak, trafik daha verimli yönetilecek. Sanayide akıllı fabrikalar, otonom robotlar ve anlık veri analiziyle üretim süreçleri optimize edilecek. Akıllı şehirlerde enerji yönetiminden otopark sistemlerine kadar her alanda yenilikçi çözümler hayat bulacak.'

Bu iki vaka, sırf teknoloji manşetlerini süsleyen münferit hadiseler değil. Aksine yapay zeka açısından yaklaşan tehlikenin yeni tezahürleri. Yapay zekanın kendine çizilen hudutları çiğnemesi ya da başka yapay zeka araçlarının rakip yapay zeka şirketlerine karşı kullanılması şirket içi, şirketler arası ya da uluslararası sınırlara dair soru işaretlerini büyütüyor. Hatta etik sorulara yenilerini ekliyor.

Yaşanan gelişmelerin neden önemli soru işaretleri doğurduğunu anlamak için meseleyi daha iyi kavramak gerekiyor. İlk olarak OpenAI'ın yeni GPT modeliyle bağlantılı olarak gelişen durumun bir tür kodlama hatası veya sistem arızası olmadığını kabul etmek gerek. Mesele büyük dil modelleri ya da otonom ajanlar açısından bir tür doğal ve beklenen sonuç aslında. Çünkü bu modeller genel olarak bir hedefe erişmek ya da teknik ifadesiyle ödüle ulaşmak mantığıyla ilerlerler. Dolayısıyla hedefe ulaşırken insan zihni gibi karmaşık karar süreçleri yaşamaz, ahlaki normlara, yasal kısıtlara ya da toplumsal kurallara dikkat etmezler.

Önemli olan, kendisine algoritmalarla tanınan sınırlar dahilinde hareket etmek ve yine kendisine tanınan hudutları aşmadan ödüle ulaşmaya çalışmaktır. Ancak bu modeller ya da ajanlar optimizasyon odaklı oldukları için hedefe giderken buldukları açıkları ya da etrafından dolaşabilecekleri boşlukları kullanırlar. GPT 5.6 Sol tarafında yaşanan da bu aşırı rasyonel, optimize sonuç odaklılığın bir sonucudur. Ancak burada insan unsurunun devre dışı kalması, güya güvenli alan olan izole bölgenin dışına çıkılması ve internete erişilmesi yeni bir güvenlik riski aşamasına tekabül ediyor. Ayrıca derin öğrenmenin yani yapay zekanın kendi kendine yürüteceği sürecin nereye gideceğine dair de bir korkutucu bir tablo sunuyor.

Anthropic tarafındaki krizde ise uluslararası ticaret, AR-GE yatırımı ve fikri mülkiyet haklarına yönelik ciddi sınır aşımlarından söz etmek mümkün. Şirketin kendi tasarımını dahi koruyamıyor oluşu, bu şirketin yapay zeka araçlarıyla paylaşılan verilerin güvenliğiyle ya da araçları kullananların güvenliğiyle ilgili bambaşka bir riski de ortaya koyuyor. Öte yandan bu ihlallerin bir yapay zeka şirketine karşı, yapay zeka şirketleri tarafından yapay zeka araçlarıyla gerçekleştiriliyor olması ise tekno-düaliteye dair bir diğer örnek.

Hudut arayışında ritim problemi ve denetim sorunsalı

Yaşanan bu tür gelişmeler, şirketlerin yapay zeka üzerindeki denetim kapasitesinin giderek eridiğini gösteriyor. OpenAI vakasında görüldüğü üzere, tecrit edilmiş test ortamları dahi güvende kalamazken diğer alanlarda şirketlerden güvenlik beklemek ne derece makul. Aynı şekilde, yapay zeka araçlarının yetenekleri katlanarak artarken, şirketlerin bu araçları denetleme ve kontrol altında tutma kapasitesinin doğrusal biçimde artması göz önüne alındığında, yapay zeka araçlarının insan kontrolünde gelişeceğine ne ölçüde inanılabilir?

Gelişen her bir yeni yapay zeka sürümü, denetim dışı yeni alanları beraberinde getirecektir. Haziran ayında Anthropic tarafından yapılan bir uyarıda, yapay zekanın gelişim çizgisinde insan etkisinin gittikçe azaldığı vurgulanmıştır. Yine bu uyarıda, ilerleyen süreçlerde yapay zekada özgelişim kapasitesinin artışıyla bir süre sonra tasarım kontrolünün kaybedilebileceğine dair tespitler dikkat çekmiştir. Anthropic bunu kendi yapay zeka aracı Claude'un gelişimindeki rolüne atıfla duyurmuşken, OpenAI tarafındaki yaşanan son gelişme bu riskin genel bir sorun olduğunu göstermesi açısından da önemli.

Diğer taraftan bir diğer önemli sorun yasal ve idari düzenlemelerin kronik biçimde ve beklendiği üzere teknolojinin hızına yetişemeyerek geride kalmasıdır. Çünkü kamu otoriteleri açısından teknolojik gelişimlere yönelik tedbirler genellikle reaktif olarak belirlenmektedir. Yani öncelikle teknoloji gelişir, gelişimine bağlı olarak faydalar ve riskler doğurur. Yasa koyucular ve meşru otoriteler bu risklere karşı hudutları belirleyen düzenlemeler yaparlar. Ancak muhtemelen teknoloji gelişiminin hızı ve düzenlemeler arasındaki bu ritim farkı, tarihin hiçbir döneminde bu kadar keskin ayrışmamıştır.

Günümüzde yapay zekanın hızlı ilerleyişi hudut arayışlarını sürekli arka planda bırakan bir ritmi mecbur kılmaktadır. Bu ritim bozukluğunda iki seçenek öne çıkabilir. Ya önleyici tedbirlerle gerekirse yapay zeka gelişimine ket vurmak ya da yapay zeka gelişirken kendi içerisinde bir iç/özdenetim yaklaşımını hakim kılmak. Ancak jeopolitik rekabet ve küresel yapay zeka yarışı devletleri yapay zekanın gelişimini engellemekten alıkoymaktadır.

Dolayısıyla sınır arayışındaki ritim problemi ve sınır çizme hevesine ket vuran gelişmeler yapay zekayı daha başıboş bir alana yönlendirmektedir. Bu gerçeklik karşısında tam kontrol illüzyonunu terk edip risk yönetimine odaklanmak ise daha makul bir seçenek olabilir. Bu noktada etik sınırlar çizmek ve insan odaklı tasarımı hakim kılmak öne çıkan iki başlık olabilir. Özellikle yüksek riskli alanlarda nihai karar ve müdahale yetkisini insanda tutarak yapay zekayı şeffaf ve denetlenebilir kılmak makul bir tedbir olacaktır.

Yine etik boyutta muğlak ilkeler yerine uluslararası normlara dayanan, şirketler açısından zorlayıcı ve gerektiğinde cezaya dayanan standart tasarım ilkeleri öncü denetim adımları olabilir. Teknik boyutta ise statik önlemler yerine dinamik denetim ajanları, otomatik kesiciler ve sıfır güven mimarisi, bilinen ancak göz ardı edilen tedbirlerdir. Tabii bu iç/özdenetim modeli yanında koruyucu ve önleyici yasal/idari tedbirler dışlanmayan temel kurallardır. Ancak bu tedbirlerin önleyiciliği aynı zamanda gelişimini sınırlayıcı etkileri dikkate alarak tasarlanmalıdır.

Sonuç olarak insan odaklı tasarımı hakim kılmak, yapay zekanın özünden doğan gelişim hırsını ve şirketlerin kr hırsını sınırlandırmak sadece şirketlere ya da sadece devletlere yüklenebilecek sorumluluklar değildir. Bu alanda ulusaldan küresele, bireylerden toplumsala işbirliğine ihtiyaç vardır. Sorumsuzluk durumunda doğacak riskler ise yalnızca belirli devletleri ya da şirketleri ilgilendirmeyecek, aksine tüm insanlığa maliyet üretebilecek bir geleceği beraberinde getirecektir.

[Prof. Dr. Cenay Babaoğlu, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA Kıdemli Araştırmacısıdır.]
*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Malatya'nın bu ekosistemde önemli bir rol üstlenebileceğini belirten Sarıtaç, kentte faaliyet gösteren makine, metal işleme, elektrik, elektronik ve imalat sektöründeki firmaların gerekli eğitim, sertifikasyon ve desteklerle savunma sanayisine parça ve alt sistem üretebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Üniversitelerde yetişen genç mühendislerin, meslek liselerinde eğitim gören öğrencilerin ve girişimci sanayicilerin bu dönüşümün en önemli aktörleri olacağını kaydeden Sarıtaç, hedeflerinin sadece yeni fabrikalar kurmak olmadığını ifade etti.

Malatya'da genç mühendislerin kariyer yapabildiği, üniversite ile sanayinin ortak projeler geliştirdiği, KOBİ'lerin ulusal ve uluslararası tedarik zincirlerine dahil olduğu, robotik üretim, otomasyon, yazılım ve elektronik alanlarında uzmanlaşmış firmaların arttığı, yüksek teknoloji üreten ve ihracat yapan bir sanayi yapısının oluşturulması gerektiğini belirten Sarıtaç, bu dönüşümün gençlerin kendi memleketlerinde nitelikli istihdam bulmasına da katkı sağlayacağını ifade etti. Doğru planlama, güçlü iş birlikleri ve uzun vadeli bir stratejiyle Malatya'nın savunma sanayisinde önemli bir üretim merkezi haline gelebileceğini kaydeden Sarıtaç, kentin geleceğinin yüksek teknoloji, üretim ve ihracat odaklı bir vizyonla şekillendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Son dönemde yaşanan Hugging Face güvenlik ihlalinin, siber savunucuların kendi altyapılarında çalıştırabilecekleri açık ve gelişmiş yapay zeka sistemlerine ihtiyaç duyduğunu gösterdiğine işaret edilen açıklamada, şirketler ile ülkelerin açık ve gelişmiş savunma araçlarına sahip olmasının önem taşıdığı ifade edildi.

Açıklamada, ittifakın temel amacının dünyanın her yerindeki siber savunucuların güvenebilecekleri ve kontrol edebilecekleri açık ve gelişmiş araçlara erişimini sağlamak olduğu vurgulandı.

Bulut bilişim, siber güvenlik, kurumsal yazılım, açık kaynak vakıfları ve yapay zeka araştırmaları alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda kuruluşun ittifaka katıldığı belirtilen açıklamada, Adobe, Cadence, Capital One, Cisco, Cloudera, Cloudflare, Cognition, CrowdStrike, Databricks, Dell Technologies, DoorDash, Elastic, HPE, Hugging Face, IBM, LangChain, Linux Foundation, Microsoft, NAVER, NetApp, Nous Research, OpenClaw, Palantir, Palo Alto Networks, Red Hat, Reflection AI, Salesforce, SAP, ServiceNow, Siemens, SK Telecom, Snowflake, SpaceXAI, Synopsys, Thinking Machines Lab ve TrendAI'ın ilk ortaklar arasında yer aldığı bildirildi.

Yapay zeka alanında öne çıkan şirketlerden OpenAI, Anthropic ve Google'ın ise açıklanan ortaklar arasında yer almaması dikkati çekti.

Programda konuşan Doç. Ersin Aycan, yapay zekanın özellikle pandemi sonrası yaşamın ve çalışma hayatının önemli bir parçası haline geldiğini belirtti. Teknolojinin inanılmaz bir hızla ilerlediğini aktaran Aycan, son 10 yılın bir yüzyıla bedel olduğunu söyledi.

Teknolojik dönüşümün birçok meslek için tehdit olarak algılandığını ifade eden Doç. Ersin Aycan, yapay zeknın meslekleri ortadan kaldırmaktan ziyade dönüştürdüğünü söyledi. Geleceğin iş dünyasında başarılı olabilmeleri için gençlere en büyük tavsiyesinin kollarına bir 'altın bilezik' takmaları gerektiğini söyleyen Aycan, bu bileziğin mutlaka dijitalleşmeyi içermesi gerektiğini ifade ederek gelecekte dijitalleşme bilgisinin bireyler için vazgeçilmez bir gereklilik olacağını vurguladı.

Katılımcılardan gelen soruları da yanıtlayan Aycan, yapay zeknın hangi meslekleri etkileyeceğine ilişkin değerlendirmesinde 'İnsan var olduğu sürece, daha doğrusu ruh var olduğu sürece bu iş bir şekilde bitmeyecek ama bunun çok ciddi boyutta tehlikeleri olabileceği gibi olumlu tarafları da olabilir. Bu tehlikeli boyutu insanın özel hayatıyla ilgili olabilir, mesleğiyle ilgili olabilir, ailesiyle ilgili olabilir ama olumlu tarafları da şu ki oturduğumuz yerden çok kısa sürede dünyadaki bütün bilgilere ulaşabiliyoruz.' şeklinde konuştu.

Programda sektör temsilcisi Sercan Melik Aslan da teknolojiyle birlikte bilgiye erişimin kolaylaşmasının problem çözme becerilerini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekti. Yeni mezunların yalnızca sonuca değil, üretim süreçlerine de hkim olmalarının önemine değinen Aslan, değişen iş dünyasında analitik düşünme ve sorun çözme becerilerinin her zamankinden daha değerli hle geldiğini ifade etti.

İnönü Üniversitesi mezunu Abdullah Bozdağ ise dijital dönüşüm sürecinde teknik bilgi kadar girişimcilik ve pazarlama becerilerinin de önem kazandığını belirtti. Özellikle inovasyonlu sektörlerde başarılı olabilmek için yapılan işin doğru şekilde tanıtılması ve etkili iletişim kurulmasının mesleki başarının önemli unsurları arasında yer aldığını söyledi.

Program, katılımcılardan gelen soruların ardından çekilen fotoğraf çekimiyle son buldu.

Açılışta konuşan İnönü Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, üniversitelerin kapılarını lise öğrencilerine açmasının stratejik bir önemi olduğunu vurguladı. Bilimi yaygınlaştırmak istediklerini ifade eden Sağlam, gençlere şu sözlerle seslendi:

'Sizleri henüz üniversiteye girmemişken bu akademik atmosferle tanıştırmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Bilimin başkalarının tekelinden çıkıp bize ait ürünlere dönüşmesinin yolunu bulmalıyız. Sürekli başkalarının hazırladığı oyunları onların kurallarıyla oynuyoruz. Biz diyoruz ki; biz oyun oynayacaksak kendi kurallarımızla, kendi sahamızda, kendi tasarladığımız standartlarda yeniden yapabiliriz. Milli Teknoloji Atölyesi tam da bunun için var. Önünüzdeki 5 günü dolu dolu geçirin. Hata yapmaktan asla çekinmeyin. Masanın bu tarafındayken hata yapmanın özgürlüğünü ve konforunu sonuna kadar kullanın'.

Projenin vizyonunu anlatan Proje Yürütücüsü Öğr. Gör. Dr. Tayyar Emre ise yapay zekyı bir 'gelecek ve bağımsızlık meselesi' olarak tanımladı. Yapay zeknın sadece zihinsel emeği değil, hayatın her alanını dönüştürdüğünü belirten Emre, konuşmasında şu ifadelere yer verdi: 'Yapay zeka artık geleceğin uzak bir konusu değil, bugünün gerçeğidir. Bu teknoloji sadece ekonomik bir rekabet meselesi değil, aynı zamanda bir bağımsızlık, güvenlik ve gelecek meselesidir. Kendi veri altyapımızı, kendi insan kaynağımızı ve kendi teknolojik girişimlerimizi geliştirmek zorundayız. Bugün veriye sahip olan ve algoritmayı şekillendirenler, sadece ticari pazarı değil, toplumsal algıyı ve hatta savaşların biçimini bile etkiliyor. Nitekim Gazze'deki masum sivil halka yönelik saldırılarda yapay zek destekli sistemlerin nasıl acımasızca kullanıldığını gördük. Bu yüzden biz gençlerimize sadece nasıl kullanılır diye değil, ne için ve hangi etik sınırlar içerisinde kullanılır sorularını da sormalıyız'.

6-10 Temmuz tarihleri arasında sürecek olan atölye programında öğrenciler, yapay zeka ile ilgili geniş bir yelpazede eğitim alacaklar.

Yeni düzenlemelerle sosyal medyadaki dolandırıcılık olaylarının engellenmesi, bu mecralardaki usulsüzlüklerin önüne geçilmesi ve çocukların korunması hedefleniyor.

Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri yapay zeka kullanımına ilişkin oldu. Reklam Kurulunun saha verileri, özellikle 'deepfake' olarak adlandırılan sahte içeriklerin tüketicilerin karar verme sürecini manipüle ettiğini gösteriyor.

Bu nedenle düzenlem eyle insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere 'yapay zekayla üretildiği'nin belirtilmesi kuralı getirildi. Bu sayede tüketicinin rasyonel zemininin korunması hedefleniyor. Gerçek kişilerin dijital kopyalarının 'sanki bir ürünü bizzat denemiş gibi' gösterilmesi tamamen yasaklanıyor. Özellikle son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten dünyaca ünlü futbolcular Lionel Messi ile Cristiano Ronaldo'ya kadar isimlerin sahte görüntüleriyle çeşitli ürünlerin pazarlanmaya çalışılması dikkati çekmişti.

Düzenlemenin öne çıkan hedeflerinden biri de 'karanlık tasarımlar' oldu. Tüketicileri istemedikleri bir işleme yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta son ürün kalmış gibi 'sahte aciliyet' oluşturan tasarımlar, Reklam Kurulunun odağında yer alıyor.

Denetimler sonucu bu yönde tespitler oluşursa ilgili içeriklere 'durdurma'dan para cezasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanacak.

'Influencer' olarak nitelendirilen sosyal medya içerik üreticilerinin 'tavsiye' adı altında yürüttüğü milyarlarca liralık reklam trafiği de düzenlemelerden payını aldı. Bu tür tanıtımlar 'gizli reklam' gölgesinden çıkarılarak yaptırıma tabi tutulacak.

Reklam Kurulunun geçmiş kararlarında sıkça rastlanan 'paylaşımın reklam olduğunun anlaşılmaması' nedeniyle verilen cezalar, yeni düzenlemeyle genel bir kurala dönüşmüş oldu.

Her türlü menfaat ilişkisinin (hediye ürün, davet, indirim) 'reklam' veya 'tanıtım' ibaresiyle belgelenmesi şartı, sosyal medya fenomenlerinin ekonomisini kayıt dışılıktan ve güven kaybından kurtarmayı amaçlıyor.

Dünya genelinde yükselen 'yeşil aklama' (greenwashing) yani ürünleri aslında öyle olmadıkları halde çevre dostu gibi gösterme eğilimi de düzenlemeden nasibini aldı.

'Doğa dostu', 'sürdürülebilir' gibi kavramlar, üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesi olmadan reklamlarda kullanılamayacak.

Bu adımla çevresel hassasiyeti yüksek tüketicilerin duygusal manipülasyonla istismar edilmesinin engellenmesi hedefleniyor. Dürüst üretim yapan firmaların da haksız rekabete karşı korunması amaçlanıyor.

Düzenlemeyle çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek (profilleme) onlara özel reklam içerikleri sunulması da engellenecek.

Böylece çocukların sosyal medyada bir meta olarak kullanılmasının önlenmesi planlanıyor.

Ticaret Bakanlığınca çıkarılan düzenlemenin ardından gözler Reklam Kuruluna odaklandı. Denetimler sonucu aykırılık tespiti halinde Kurul resen inceleme başlatıyor.

Kurulca aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalar için 2026 yılında uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza tutarları ve üst limitleri, reklamın yayınlandığı mecraya ve ihlalin türüne göre değişiklik gösteriyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de internet kullanıcılarının yüzde 89,5'i sosyal medya platformlarında aktif olarak zaman geçiriyor. Bu da kötü niyetli kişiler için dijital dünyayı 'dolandırıcılık kapısı' haline getirebiliyor.

Kullanıcılar e-postalardan mesajlaşma uygulamalarına, sosyal medya platformlarından çevrim içi alışveriş sitelerine ve mobil uygulamalara kadar neredeyse her dijital etkileşimde potansiyel tehditlerle karşılaşabiliyor.
Bakanlık, son düzenlemeyle tüm bu olumsuzlukların önüne geçilmesini hedefliyor.

Asli üyeliğe seçilme kriterlerinin zorlu olduğunu ve uluslararası standartlarda bir değerlendirme yapıldığını vurgulayan Hayaloğlu, 'TÜBA seçimi için öncelikle yayın ve atıf performansı, h-indeksi, uluslararası ilişkiler, yerli ve yabancı kaynaklı projelerin varlığı, ödüller ve patentler gibi kritik bilimsel kriterler esas alınıyor. Bu aşamadan sonra 5'i ülkemizden, 5'i ise yurt dışındaki üniversitelerden olmak üzere toplam 10 profesörden oluşan bir jüri kuruluyor. Bu jürinin hazırladığı rapor TÜBA Konseyi tarafından değerlendirilerek genel kurula sevk ediliyor. Son aşamada ise genel kurulda yapılan oylamada salt çoğunluğu almanız gerekiyor' dedi.

İnönü Üniversitesinin stratejik bir hedef olarak belirlediği 'araştırma üniversitesi' olma yolundaki çalışmalarına bilimsel katkı sunmaktan mutluluk duyduğunu ifade eden Hayaloğlu, 'İnönü Üniversitesinin araştırma üniversitesi olma hedefi doğrultusunda ortaya koyduğu vizyonu gönülden destekliyorum. Bunu sadece sözle değil, yaptığımız bilimsel çalışmalarla 'özde' de destekliyoruz. Bir üniversitede kaç TÜBA veya TÜBİTAK üyesinin olduğu, o kurumun bilimsel gücünü gösteren en önemli parametrelerden biridir. Kendi bünyemizde kurduğumuz 'F3 Çalışma Grubu' ile son 5-6 yıldır bitki bazlı beslenme üzerine odaklandık. Bu alan hem ülkemizin hem dünyanın gündeminde. Yabancı uyruklu araştırmacıların da ekibimize dahil olmasıyla üniversitemizin uluslararasılaşma sürecindeki görünürlüğüne katkı sağlıyoruz' şeklinde konuştu.

İnönü Üniversitesinde 2017 yılında açılan ancak son yıllardaki pandemi ve deprem felaketleri nedeniyle çalışmaları aksayan TÜBA Malatya Ofisi için yeni bir dönem başlayacağını müjdeleyen Prof. Dr. Hayaloğlu, 'Asli üyelik sonrası bu ofisi tekrar tam kapasiteyle aktif hale getirmeyi planlıyorum. Amacımız sadece bir ofis alanı oluşturmak değil, lisans ve lisansüstü öğrencilerimize bilimi sevdirmek, onları bilim insanı olmaya özendirmek ve TÜBA'nın sunduğu imkanları onlara tanıtmaktır. Gençlerimize rehberlik edeceğiz' ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Hayaloğlu, adaylık sürecinde kendisini destekleyen TÜBA Başkanına ve üyelerine teşekkür etti. Hayaloğlu başarısının arkasındaki en büyük motivasyonun sorumluluk bilinci olduğunu belirterek, 'Asli üyeliğe seçildikten sonra beni arayan diğer üyeler, hayırlı olsun ama devletimiz artık senden daha yüksek kaliteli işler bekliyor, bunu aklından çıkarma dediler. Ben de bunu kendime bir görev addediyorum. Bu süreçte bana destek olan çalışma ekibime ve sabırla yanımda duran aileme ve üniversiteme çok teşekkür ediyorum. Bu başarı, daha büyük sorumluluklar alacağımız yeni bir başlangıçtır' diye konuştu.

AA muhabirinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) 2025 Yılı Faaliyet Raporu'ndan yaptığı derlemeye göre, telekomünikasyon sektöründe yerli ve milli üretimi destekleme hedefi 4,5G ve 5G'de de devam ediyor.

Bu kapsamda 1 Nisan 2016'da geçilen 4,5G'de işletmecilere şebeke ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarda, ilk 4 yıl en az yüzde 30, ikinci 4 yıl en az yüzde 40 ve üçüncü 4 yıl en az yüzde 45 yerli malı belgeli ürün kullanma yükümlülüğü getirildi.

Yapılan çalışmalarla 2016'da yüzde 1'ler seviyesinde olan yerlilik oranı, geçen yıl sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 51'i buldu. Böylece 2028'de yüzde 45 yerlilik oranına ulaşma hedefi geçen yıl sonu itibarıyla geçilmiş oldu.

4,5G'de elde edilen deneyimle 5G'de yerlilik hedefi daha da artırıldı. Bu kapsamda, 1 Nisan 2026 itibarıyla geçilen 5G'de ilk yıl en az yüzde 50 yerlilik hedefi konuldu. Proje kapsamında ikinci yıl en az yüzde 55, üçüncü ve devam eden yıllarda en az yüzde 60 yerlilik sağlanması amaçlandı.

5G yetkilendirmesiyle getirilen yükümlülükler, 30 Nisan 2029'a kadar devam edecek.

İşletmeciler, bu tarihe kadar kuracağı 5G mobil özel şebekelerde radyo ünitesi yazılımından temel radyo ünitesine, çekirdek şebekeden transmisyon şebekesine kadar yatırımlarda teçhizatlarını 'Milli Haberleşme Ürünü' tanımına uygun ürünlerden sağlayacaklar.

4,5G'de yatırımcıların şebekeye ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarının en az yüzde 10'unu KOBİ'lerin Türkiye'de ürettiği ürünlerden karşılama yükümlülüğü konulmuştu.

5G'de ise hizmet ve altyapılara ilişkin yatırımların en az yüzde 15'ini bu işletmelerden karşılama kuralı getirildi.

Böylece haberleşme teknolojilerinde yerli üretimin kamu ve özel sektörle geliştirilmesi hedeflendi.

Bu çalışmalar kapsamında BTK'nin içinde bulunduğu koordinasyon toplantıları, proje çalıştayları, odak grup toplantıları gerçekleştiriliyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile BTK'nin desteğiyle kurulan Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesince geliştirilen ve 'Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi' kapsamında prototipleri üretilen ürünlerin geliştirme süreçleri de devam ediyor.

Şenlikte konuşan Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, ülkenin bilim ve teknolojide geldiği noktaya dikkati çekti.

'Dünya bugün adeta bir ateş çemberinden geçiyor, çok ciddi çatışmalar yaşanıyor. Ancak Allah'a hamdolsun, Cumhurbaşkanımızın güçlü liderliği sayesinde ülkemiz bu süreçte emin adımlarla yoluna devam ediyor. Bunun temelinde elbette güçlü bir devlet yapısı olduğu kadar, ürettiğimiz milli teknolojiler de bulunmaktadır. Bugün savunma sanayinde, elektronik harp teknolojilerinde dünyanın önde gelen ülkelerinden biri hline geldik. Bu sayede bölgemizde söz sahibi, oyun kuran bir ülke olmanın gururunu yaşıyoruz. Değerli kardeşlerim, bütün bunların arkasında başarı hikyeleri var ve bu hikyelerin kahramanları siz gençlersiniz. ' dedi.

Geçtiğimiz aylarda Malatya Bilim Merkezi'nin yapımı için Büyükşehir Belediyesi ile TÜBİTAK arasında protokol imzalamıştı. Söz konusu projenin hazırlıklarının tamamlandığını vurgulayan Er, şunları kaydetti: 'Belediye olarak gençlerimize yönelik önemli çalışmalar yürütüyoruz. Hazırlıklarını tamamladığımız Bilim Merkezi projemizi hayata geçireceğiz. Bu merkezde gençlerimiz bilimle, teknolojiyle ve üretimle buluşacak; kendilerini daha da geliştirme imknı bulacaklar.'

Bilimsel kalite, yenilikçilik, uygulanabilirlik ve etki potansiyeli bakımından başarılı bulunan proje, Avrupa Birliği'nin Horizon Europe Programı kapsamında 'Seal of Excellence' kalite etiketi almaya hak kazandı.
Prof. Dr. Atmaca, AA muhabirine, Avrupa ve Türkiye'de hızla artan güneş enerjisi santrallerinde verimlilik ve arıza yönetiminin önemli bir sorun haline geldiğini söyledi.

Santral işletmecilerinin verim kayıplarının nedenlerini belirlemede güçlük yaşadıklarına işaret eden Atmaca, bunun üzerine yapay zeka tabanlı karar destek sistemi geliştirdiklerini belirtti.

Atmaca, 'Şirketlerin GES'lerle ilgili verimlilikten haberlerinin olmadığını, problemlerinin ne olduğunu kestirmekte zorlandıklarını gördük. Bunun üzerine hataları önceden tespit edip hızlı şekilde müdahale edilmesini sağlayacak yapay zeka destekli bir çalışma başlattık. Geliştirdiğimiz algoritma, arızayı tahmin ediyor ve olası nedenlerini önem sırasına göre kullanıcıya sunuyor.' dedi.

Güneş enerjisi santrallerinde sık karşılaşılan beş temel arıza türünü tespit etmeye odaklandıklarını anlatan Atmaca, sistemin voltaj, akım, güneşlenme süresi ve enerji üretim profili gibi çok sayıda veriyi eş zamanlı analiz ettiğini söyledi.

İnsanların haftalar içinde fark edebileceği problemlerin sistem sayesinde çok daha kısa sürede belirlenebildiğini ifade eden Atmaca, bunun bakım süreçlerini hızlandırarak santral performansını artırdığını dile getirdi.

Prof. Dr. Atmaca, geliştirilen yazılımın farklı parametreleri birlikte değerlendirerek arızaları oluşmadan önce tahmin edebildiğini belirterek, şöyle konuştu:

'Geliştirdiğimiz yazılımla birçok parametrenin GES üzerindeki etkilerini ayrı ayrı değerlendirip santraldeki problemin ne olduğunu çok önceden tahmin edebiliyoruz. Bu ürünle santrallerde minimum yüzde 8-10 verimlilik artışı bekliyoruz. Üniversitemizdeki güneş enerjisi santralinde yaptığımız uygulamalarda yıllık yaklaşık yüzde 10 verim artışı elde ettik.'

Sistemin mobil uygulamayla da desteklendiğini belirten Atmaca, uzaktaki santrallerden gelen verilerin anlık izlenebildiğini, yapay zekanın oluşturduğu uyarılar doğrultusunda teknik ekiplere iş emri gönderilerek arızalara hızlı şekilde müdahale edilebildiğini söyledi.

Projede görev alan GAÜN Makine Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencisi İrem Seda Çil de teknoparkta yürütülen çalışmaların hem mesleki hem de kişisel gelişimine önemli katkı sağladığını ifade etti.

Programa; İnönü Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Yatkın, Proje Koordinatörü Öğretim Görevlisi Dr. Hasan Toman, Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fidan, Gazeteciler Kemal Öztürk, Mustafa Ekici, Burak Altun ile akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren Proje Koordinatörü Öğr. Grv. Dr. Hasan Toman, projenin gençlerin yaygın öğrenme yoluyla sivil hayata katılmasını amaçlayan bir hareketlilik faaliyeti olduğunu belirtti. Toman, gençlerin karar alma mekanizmalarına dhil olmasını ve fikirlerinin önemsenmesini hedeflediklerini ifade etti.

Zirvenin ilk oturumu olan 'Propaganda, Medya ve Algı Yönetimi Forumu', İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Yatkın'ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Forumda gazeteciler Kemal Öztürk ve Mustafa Ekici, dijitalleşen medya dünyası ve dezenformasyonun boyutları hakkında doğrudan deneyimlerini paylaştı.

Gazeteci Kemal Öztürk, dünyadaki medya tekelleşmesine ve dijital devrime vurgu yaparak, '2011 yılı dünyada dijital devrim diye bir şey oluyor ve biz bunun çok da farkında değildik. Eskiden Anadolu Ajansı yazmışsa doğrudur diye bir algı vardı. Şimdi ise bambaşka bir tekel ile karşı karşıyayız. Bugün internet kullanıcılarının yüzde 98'i Google kullanıyor ve büyük şirketlerin tamamı Amerikan şirketi. Bir gün ABD ile kavga ederseniz ne olur? Bunu Filistin ve İran örneklerinde gördük. İsrail karşıtı cümleleri gördüğü her hesabı görünmez hale getiren bir sansür mekanizması işliyor' dedi.

Yapay zeknın habercilikteki etkisine de değinen Öztürk, 'Savaştığın ülkenin iletişim araçlarını kullanarak kendi tezini anlatmak zorundasın. Bu büyük bir manipülasyonu beraberinde getiriyor. Artık bizim kendi sosyal medyamızı, kendi platformlarımızı ve kendi araçlarımızı kurmamız gerekiyor. Bu problemi geleceğin iletişimcileri olan sizler çözeceksiniz' şeklinde konuştu.

Gazeteci Mustafa Ekici ise, 'Kriz ve afet anları insanların en küçük bilgi kırıntısına bile ihtiyaç duyduğu anlardır. Bu anlarda doğru bilgiye erişim neredeyse hayati bir meseledir. Dezenformasyonun oluşturduğu kargaşa, depremin veya afetin etkisini çarparak artırıyor. Örneğin baraj patladı haberleri hem ciddi korkular oluşturdu hem de devletin ve yardım kuruluşlarının odağını dağıtarak enkaz altındaki insanlara ulaşılmasını geciktirdi' ifadelerini kullandı.

Habercilik etiği konusunda gençlere uyarılarda bulunan Ekici, 'Habercilikte hız kışkırtıcı bir şeydir ancak doğruluk her zaman hızın önünde gelmelidir. Mağdurların, ağlayan bir annenin veya bir çocuğun özel hallerine dikkat etmek zorundayız. Her şeyden önce haberci olarak değil, insan olarak bakmalıyız. Önce insanız, sonra haberciyiz. Yanlış bilgi yaymak, attığınız kurşundan farklı değildir' ifadelerine yer verdi.

Programın ilerleyen bölümlerinde Prof. Dr. Mehmet Fidan ve Gazeteci Burak Altun, 'Eğitim ve Algı Yönetimi' ve 'Siyasal Yönetimler ve Propaganda' konularında bilgiler aktardı. Gençler tarafından yöneltilen sorularla mevcut konular konuşuldu ve sosyal medyada dezenformasyonla mücadelenin gerçekliği tartışıldı.

Diğer oturumlarda gençlerle workshoplar düzenlendi ve gençlerin görüşlerin doğrultusunda dezenformasyonla mücadelede politika öneri metni oluşturuldu.

Malatya Teknokent bünyesindeki firmaların geliştirdiği projelerin kent ekonomisine önemli katkılar sunduğunu belirten Yılmaz, 2025 yılı itibarıyla elde edilen ekonomik verilerin hedeflerin üzerine çıktığını söyledi.

Teknokentte faaliyet gösteren 88 firmanın 2025 yılında toplam 1 milyar 220 milyon liralık ciroya ulaştığını aktaran Yılmaz, şöyle konuştu: 'Bu rakamın bölgemiz ve şehrimiz açısından önemli bir başarı olduğunu düşünüyoruz. Hedefimiz 1 milyar liraydı ancak bunun üzerine çıktık. Yakın dönemde bu rakamı 2-3 milyar lira seviyelerine taşımayı, ilerleyen süreçte ise katlayarak artırmayı hedefliyoruz. Bunun için firmalarımızın faaliyet göstereceği fiziki alanları genişletmemiz gerekiyor.'

Yılmaz, teknokent bünyesinde yürütülen çalışmalar sonucunda firmaların 2025 yılında 816 milyon liralık AR-GE geliri elde ettiğini belirterek, Malatya'nın teknoloji ve inovasyon alanındaki potansiyelinin her geçen gün güçlendiğini ifade etti.

Teknokent bünyesinde faaliyet gösteren firmalarda 472 kişinin istihdam edildiğini belirten Yılmaz, yeni yatırımlarla hem istihdamın hem de AR-GE kapasitesinin artırılacağını söyledi.

Yeni hizmet binasının 3 bin 300 metrekare kapalı alana sahip olacağını, bunun yaklaşık 2 bin 200 metrekaresinin firmaların kullanımına ayrılacağını aktaran Yılmaz, 40 firmanın yeni binada faaliyet göstereceğini kaydetti. Yılmaz, mevcut binanın arkasında bir teknokampüs oluşturmayı planladıklarını belirterek, şunları kaydetti: 'Bu yıl 40 ofisli yeni binayı inşa ediyoruz. Ardından aynı mimaride iki yeni bina daha yapmayı planlıyoruz. Böylece yaklaşık 200 ofisli bir teknokampüs oluşturmayı hedefliyoruz. Amacımız Malatya'da AR-GE kültürünü güçlendirmek, yüksek teknoloji yatırımları için cazibe merkezi oluşturmak ve girişimcilik ekosistemini daha da geliştirmek.'

Malatya Teknokent'te faaliyet gösteren firmaların 2025 yılı dahil toplam cirolarının 2 milyar 600 milyon liraya ulaştığını belirten Yılmaz, yeni yatırımlarla bu katkının daha da artırılmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.

Şirketlerin ürün veya hizmetlerinde yapay zekayı olduğundan daha kapsamlı ya da etkili gösterdiği durumlar 'AI Washing' olarak adlandırılıyor.

Bu kavram, çevresel konularda kullanılan 'greenwashing' terimine benzer şekilde, gerçekte sınırlı olan yapay zeka kullanımının pazarlama faaliyetlerinde abartılması anlamına geliyor.

Bazı şirketler gerçekte basit algoritmalar kullanmasına rağmen ürünlerini yapay zeka destekli olarak tanıtırken, bazıları mevcut teknolojilerin performansını abartabiliyor ya da henüz tam olarak çalışmayan sistemleri hazır gibi sunabiliyor. Bazı firmalar ise mevcut yazılımlarına yalnızca bir sohbet botu ekleyerek ürünü 'AI destekli' olarak pazarlayabiliyor.

Yatırım dünyasında da benzer bir eğilim gözlemleniyor. Teknoloji yatırımlarına odaklanan OpenOcean verilerine göre, 2022 yılında girişimlerin yalnızca yüzde 10'u, sunumlarında yapay zekadan bahsederken bu oran 2023'te yüzde 25'in üzerine çıktı. Bu yıl ise oranın üçte bir seviyesini aşmasının beklendiği ifade ediliyor.

Araştırmalar, bu eğilimin yeni olmadığını gösteriyor. MMC Ventures tarafından 2019 yılında yayımlanan bir çalışmada, kendisini 'yapay zeka girişimi' olarak tanımlayan şirketlerin yüzde 40'ının gerçekte kayda değer bir yapay zeka kullanmadığı tespit edildi.

Yapay zeka kavramının net bir tanımının bulunmaması da tartışmaları derinleştiren unsurlar arasında yer alıyor.

BBC'nin 27 Haziran 2024'teki haberinde görüşlerine yer verilen uluslararası denetim, vergi ve danışmanlık hizmetleri şirketi KPMG'de yeni teknoloji riskleri sorumlusu olarak görev yapan Douglas Dick, yapay zekanın tek bir ortak tanımının olmamasının, yapay zeka manipülasyonu sorununu daha da kötüleştirdiğini belirtti.

Dick, 'Bir grup insana yapay zekanın tanımını sorsam, hepsi farklı bir cevap verirdi. Terim çok geniş ve gevşek bir şekilde, net bir referans noktası olmadan kullanılıyor. Yapay zeka manipülasyonunun ortaya çıkmasına izin veren de bu belirsizliktir.' ifadesini kullandı.

Bu durumun işletmeler için 'endişe verici etkilere yol açabileceğini' ifade eden Dick, bunların teknoloji ve hizmetler için fazla ödeme yapmak ve yapay zekanın yardımcı olması beklenen operasyonel hedeflere ulaşamamak olabileceğini belirtti.

Terimin geniş ve esnek biçimde kullanılması da şirketlerin farklı düzeydeki teknolojileri aynı başlık altında sunmasına imkan tanıyor.

'AI Washing'in etkileri yalnızca pazarlamayla sınırlı kalmıyor. Şirketler açısından beklentilerin karşılanamaması operasyonel sorunlara yol açabilirken, yatırımcılar için gerçekten yenilikçi girişimlerin tespit edilmesini zorlaştırabiliyor.

Tüketiciler açısından ise beklenti ile gerçek performans arasındaki fark güven kaybına neden olabiliyor.

Konu, düzenleyici kurumların da gündeminde. ABD'de Securities and Exchange Commission (SEC), iki yatırım danışmanlığı şirketini yapay zeka kullanımına ilişkin yanıltıcı beyanlarda bulundukları gerekçesiyle suçladı. Bu adım, yapay zeka iddialarına yönelik denetimlerin artabileceğine işaret ediyor.

'AI Washing' ile ilgili tartışmanın en dikkat çeken örneklerinden biri, ABD merkezli Amazon şirketi tarafından geliştirilen 'Just Walk Out' sistemi oldu.

Şirketin Amazon Fresh ve Amazon Go mağazalarında kullanılan sistem, müşterilerin ürünleri alıp kasaya uğramadan mağazadan çıkmasını sağlıyor.

Sensörler ve yazılımlar aracılığıyla müşterinin aldığı ürünlerin tespit edilmesi ve ücretin otomatik olarak tahsil edilmesi prensibine dayanan sistem, yapay zeka destekli olarak tanıtıldı. Ancak yıl içinde yayımlanan bazı haberlerde, sistemin tamamen yapay zekaya dayanmadığı ve işlemlerin önemli bir kısmının Hindistan'dan yaklaşık 1000 çalışan tarafından manuel olarak kontrol edildiği öne sürüldü. Bu kontrollerin, işlemlerin yaklaşık dörtte üçünü kapsadığı iddia edildi.

Amazon, iddiaların 'yanıltıcı' olduğunu belirterek, Hindistan'daki çalışanların tüm mağazalardan gelen görüntüleri incelemediğini, yalnızca sistemin doğruluğunu artırmak amacıyla değerlendirme yaptığını açıkladı.

Şirket, bu sürecin yüksek doğruluk hedefleyen birçok yapay zeka sisteminde yaygın olarak kullanılan insan denetimi uygulamalarından farklı olmadığını ifade etti.

BBC'nin haberine göre, yatırım firması OpenOcean ekibinden Sri Ayangar, fonlama rekabeti ve en ileri teknolojiyi kullanma isteğinin, bazı şirketleri yapay zeka yeteneklerini abartmaya ittiğini belirtti.

Ayangar, 'Bazı kurucular, sunumlarında yapay zekadan bahsetmezlerse, çözümlerindeki rolünden bağımsız olarak dezavantajlı duruma düşeceklerine inanıyor gibi görünüyor. Analizimize göre, yapay zeka yetenekleri iddiasında bulunan şirketler ile somut yapay zeka odaklı sonuçlar gösteren şirketler arasında önemli bir fark var.' dedi.

Bir diğer yatırım firması MMC Ventures'in ortağı Simın Menashy'nin de görüşlerine yer verilen haberde, en ileri yapay zeka araçlarının artık her şirketin standart yazılım fiyatına satın alabileceği vurgulandı.

Menashy, birçok firmanın, tüm bir sistemi kurmak yerine, yapay zeka içermeyen bir ürünün üzerine sohbet özelliği olan bir yapay zeka aracı eklediğini belirtiyor.

New York merkezli Fortune dergisinin 3 Mayıs'taki haberine göre, yapay zeka aracı ChatGPT'nin sahibi olan şirket OpenAI'ın üst düzey yöneticisi Sam Altman, şubatta Hindistan'daki bir teknoloji zirvesinde verdiği demeçte, bazı şirketlerin 'AI Washing' olarak adlandırılabilecek, yapay zekayı bahane ederek işten çıkarmalar yaptığına ve iş gücündeki azalmaları 'yanlış bir şekilde' teknolojinin etkisine bağladığına işaret etti.

Altman, yapay zekanın bir sonucu olarak daha fazla iş kaybı ve teknolojiyi tamamlayan yeni rollerin ortaya çıkmasını beklediğini belirterek, 'Her teknoloji devriminde olduğu gibi yeni tür işler bulacağız. Ancak yapay zekanın işleri yapmasının gerçek etkisinin önümüzdeki birkaç yıl içinde hissedilmeye başlanacağını düşünüyorum.' dedi.

2025 Dünya Ekonomik Forumu 'Geleceğin İşleri Raporu'na göre, işverenlerin yaklaşık yüzde 40'ının, yapay zeka nedeniyle ilerleyen dönemde personel azaltma yoluna gideceği tahmin ediliyor.

Öte yandan haberde, ChatGPT'nin piyasaya sürülmesinden Mart 2026'ya kadar yapay zekadan faydalanan işlerde çalışan bireyler için meslekteki değişim oranında veya işsizlik süresinde önemli bir farka rastlanmadığı belirtildi.

Haberde, yapay zeka ile ilgili önemli bir işgücü değişikliğinin olmadığı vurgulandı.

Yale Üniversitesinin Bütçe Laboratuvarı'nın yönetici direktörü ve kurucu ortağı Martha Gimbel, Fortune dergisine verdiği demeçte, yapay zekanın şu aşamada makroekonomik etkilerinin olmadığı yorumunda bulundu.

Yapay zeka platformu WebAI'nin kurucusu David Stout da Fortune dergisine yaptığı değerlendirmede, teknoloji girişimcilerinin yapay zekaya yapılan aşırı ve sürekli yatırımları haklı çıkarmak için artan bir baskıyla karşı karşıya olduğuna dikkati çekti.

Stout, bu nedenle birçok şirketin yapay zekanın kitlesel işçi yer değiştirmesi tahminleriyle iş gücünü ve ekonomiyi alt üst edeceğine dair anlatılar oluşturduğunu belirtti.

Yapay zeka alanında çalışmalar yapan yatırımcı Malik Olatunda Oduaye, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, 'AI Washing' kavramının, şirketlerin ürün veya hizmetlerini gerçekte olduğundan daha gelişmiş yapay zeka teknolojileri kullanıyormuş gibi pazarlaması anlamına geldiğini söyledi.

Oduaye, şirketlerin yatırım çekmek, piyasa değerlerini artırmak ve rekabette geri kalmamak için 'AI destekli' söylemini yoğun şekilde kullandığını ifade etti.

Oduaye'ye göre, belirsiz pazarlama dili, algoritmalar ve veri setlerine ilişkin şeffaflık eksikliği ile abartılı otomasyon iddiaları 'AI Washing'in temel göstergeleri arasında yer alıyor.

Bu durumun tüketicilerde yapay zekaya yönelik güvensizlik oluşturduğunu kaydeden Oduaye, yanıltıcı yapay zeka iddialarının yatırımcılar açısından da finansal ve hukuki riskler doğurabileceğini söyledi.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun yanıltıcı yapay zeka beyanlarına karşı şirketlere yaptırım uygulamaya başladığını hatırlatan Oduaye, Avrupa Birliği'nin yapay zeka için kapsamlı yasal çerçeve oluşturan 'EU AI Act' düzenlemesinin de bu alandaki şeffaflığı artırmayı hedeflediğini dile getirdi.

Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Süleyman Nihat Şad ise Prof. Dr. Davut Hanbay'a katkılarından dolayı teşekkür etti.

BİK Analitik Versiyon 2'de ölçümleme yöntemleri; yeni nesil cihaz ve uygulama mimarileri ile güncel izleme ve doğrulama ihtiyaçlarını kapsayacak şekilde revize edilirken, ziyaretçilerin haber okuma davranışlarını ve etkileşim düzeyini yansıtan parametreler ölçümleme kriterlerine dhil edildi.

Yeni altyapının geliştirme ve test süreçleri, ölçümleme işleyişinde herhangi bir kesintiye yol açılmaması amacıyla mevcut sistemle eşgüdümlü şekilde yürütüldü. Bu kapsamda internet haber siteleri, eş zamanlı olarak Versiyon 2 altyapısı üzerinden de izlenerek sistemin işleyişi değerlendirildi.

Yeni versiyona ilişkin politika belgesi 6 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanacak. Geçiş süreci ise yayın kategorileri dikkate alınarak Temmuz ayı boyunca kademeli şekilde yürütülecek. Genel Kategoride yer alan internet haber sitelerinde Versiyon 2 ölçümleri 10 Temmuz'dan itibaren esas alınmaya başlanacak olup, diğer Kategorilerdeki geçişlerin ise ay sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

Teknik yönlendirmeler, uygulanacak işlemler ve geçiş takvimine ilişkin internet haber sitelerine ayrıca yazılı bildirim yapılacak.

Sınır Yönetimi Genel Müdürlüğünce, sahadaki ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenen hava araçlarının 153'ü 2025'te, 238'i ise 2026'da hudut birliklerine teslim edildi.

Katlanabilir ve kompakt bir tasarımla geliştirilen dronlar, gece ve gündüz şartlarında net tespit imkanı sağlayan yüksek çözünürlüklü termal kameralarla donatıldı.

Farklı görev konseptlerine uygun donanımlarla entegre çalışabilen sistemler, 15 ila 40 kilometre mesafeden merkeze kesintisiz ve anlık görüntü aktarımı yapabiliyor.

Maksimum 7 bin metre görev irtifasına çıkabilen ve saniyede 25 metre uçuş hızına ulaşabilen dronlar, tek bataryayla uçuş koşullarına bağlı olarak 41 ila 59 dakika havada kalarak hem açık düzlüklerin hem de engebeli alanların hızla taranmasına olanak tanıyor.

Sınır boylarındaki değişken topoğrafya ve hava koşulları dikkate alınarak tedarik edilen sistemler, uluslararası standartlarda su ve toza karşı dayanıklılık özelliklerini taşıyor.

Saniyede 12 metreye ulaşan şiddetli rüzgrlara karşı direnebilen araçlar, -20 ile +50 derece arasındaki hava koşullarında performans kaybı yaşamadan görev yapabiliyor.

Konuya ilişkin alınan karar Resmi Gazete'de yayınlandı. Karar çerçevesinde biyometrik verilerin yerine şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza ve kağıt bazlı devam çizelgeleri, RFID/NFC kartları ya da denetçi gözetiminde elle giriş gibi daha az müdahaleci alternatifler kullanılması gerektiği belirtildi. Veri sorumlularının bu ilkelere uygun teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlü olduğu; aksi yönde uygulama tespit edilirse 6698 sayılı Kanun'un yaptırım hükümleri kapsamında işlem tesis edileceği belirtiliyor.

Alınan karara ilişkin açıklamalarda bulunan Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yeni Medya Bölüm Başkanı Doç. Dr. Sefer Darıcı, biyoletrik verilerin yüksek koruma gerektiridiğine, sızan biyometrik verilerin ise yanlış ellere geçmesi halinde ciddi riskler oluşturacağına dikkat çerekek, 'Kişisel Verileri Koruma Kurulu mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesiyle ilgili bir ilke kararı aldı ve bu ilke kararı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kararda; parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması, damar izi, el ayası verisi, yüz ve el geometrisi, ses tanıma, imza dinamikleri ve klavye kullanım alışkanlıkları gibi biyometrik verilerin özel nitelikli kişisel veri olduğu, ele geçirilmeleri hlinde değiştirilemez ve geri alınamaz nitelikleri nedeniyle yüksek koruma gerektirdiği vurgulandı. Bu nokta gerçekten önemli. Özellikle mesai saatlerinin takibi amacıyla biyometrik verileri kullanan kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar açısından ciddi ve bağlayıcı etkileri söz konusu. Kurul, çalışma sürelerinin takibine ilişkin mevzuatta hükümler bulunduğunu ancak mesai takibinin biyometrik veri işlenerek yapılmasını açıkça öngören bir kanuni düzenleme bulunmadığını da belirtti. İşçi ve işveren ilişkisindeki güç dengesizliğine de vurgu yapıldı. Bu nedenle çalışanlardan açık rıza alınmış olsa dahi, işçi-işveren ilişkisinin doğası gereği bu rızanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığı konusunda tereddütler bulunduğu ifade edildi. Dolayısıyla açık rızanın tek başına yeterli bir hukuki dayanak oluşturmadığı değerlendirildi' dedi.

Kararda veri sorumlularını ilgilendiren hususlar olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Darıcı, 'Veri minimizasyonu ve ölçülülük ilkelerine dikkat çekilirken, veri sorumlularının yükümlülüklerine de özellikle vurgu yapıldı. Kurul kararı uyarınca mesai takibi için biyometrik tanımlama sistemleri yerine alternatif ve daha az müdahaleci yöntemlerin kullanılması gerektiği ifade edildi. Ayrıca veri sorumlularının bu ilkelere uygun teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlü olduğu, aksi yönde uygulamaların tespit edilmesi hlinde çeşitli yaptırımların uygulanabileceği de belirtildi. Bugün birçok kamu kurumunda, üniversitede, medya kuruluşunda ve özel sektörde biyometrik veriler kullanılmaktadır. Bu veriler çalışanların açık rızasıyla toplanıyor olsa da, çalışan ve işveren arasındaki güç dengesizliği dikkate alındığında bu rızanın özgür iradeyle verilmiş olmayabileceği yönündeki tereddütler kurul kararında açıkça ifade edilmektedir. Bu nedenle ilgili kurumların da gerekli değişiklikleri yapması gerekmektedir' ifadelerine yer verdi.

Nisan ayının başında yaklaşık 50 ortağın 'Claude Mythos Preview' modeline erişim sağladığının duyurulduğu hatırlatılan açıklamada, bu kuruluşların o zamandan bu yana modeli kendi yazılım kod tabanlarını tarayarak güvenlik açıklarını tespit etmek için kullandığı ve şimdiye kadar 10 binin üzerinde yüksek veya kritik derecede güvenlik açığı bulduğu aktarıldı.

Açıklamada, 'Project Glasswing ortaklarımız, siber güvenlik sektörü, açık kaynak yazılım geliştiricileri ve ABD hükümeti ile yürüttüğümüz birkaç haftalık yakın işbirliğinin ardından bu ortaklığı yaklaşık 150 yeni kuruluşa genişletiyoruz.' ifadeleri kullanıldı.

Yeni gruptaki kuruluşların 15'ten fazla ülkede faaliyet gösterdiği belirtilen açıklamada, çoğunun çok daha geniş ölçekte kritik altyapı hizmetleri sunduğu kaydedildi.

Yeni katılımcılar arasında elektrik, su, sağlık hizmetleri, iletişim ve donanım gibi ilk grupta yeterince temsil edilmeyen sektörlerin yer aldığı belirtilen açıklamada, ayrıca önemli bir bölümünün dünya genelinde çok sayıda kuruluşun ve hükümetin kullandığı yazılım kod tabanlarını geliştiren şirketler veya kar amacı gütmeyen kuruluşlardan oluştuğu aktarıldı.

Açıklamada, 'Bu genişleme, uzun vadeli hedeflerimize doğru atılmış bir sonraki adım: yapay zekanın tüm yazılımları daha güvenli hale getirmesini sağlamak ve sektörün yapay zekanın siber güvenliğin temel varsayımlarını nasıl değiştirebileceğine uyum sağlamasına yardımcı olmak.' ifadelerine yer verildi.

Project Glasswing ve Claude Mythos Preview'un yetenekleri, hem yazılım sektöründe hem de hükümetler nezdinde yapay zekanın siber güvenliği nasıl değiştirdiğine ilişkin kapsamlı tartışmaları beraberinde getirmişti.

Türkiye'de de güçlü ekipler ve küresel potansiyeli olan girişimlerin yatırım çekmeye devam ettiğini söyleyen Numan, 'Özellikle erken aşamada hala ciddi bir hareketlilik görüyoruz. Bugün yatırımcılar için en önemli konu sürdürülebilir büyüme. Elbette büyüme, hala çok önemli ancak artık büyümenin arkasındaki ekonomik yapı daha yakından inceleniyor. Tekrar eden gelir modeli, müşteri tutundurma oranı, operasyonel verimlilik ve ürünün gerçekten bir problem çözüp çözmediği çok daha belirleyici hale geldi. Özellikle yapay zeka tarafında yatırımcılar, artık sadece 'AI kullanan' değil yapay zekayı iş süreçlerine entegre ederek somut verimlilik yaratan şirketlere odaklanıyor.' ifadelerini kullandı.

Numan, 2026'da en güçlü hareketliliğin yapay zeka tarafında devam ettiğine dikkati çekerek, özellikle dikey çözümlerin öne çıktığını vurguladı.

Operasyon otomasyonu, müşteri destek sistemleri, finansal analiz, üretim verimliliği ve kurumsal yazılım alanlarında geliştirilen yapay zeka çözümlerinin ilgi gördüğünü belirten Numan, şunları kaydetti: 'Siber güvenlik ve savunma teknolojileri de hem globalde hem Türkiye'de yükselen alanlar arasında. Bunun yanında enerji verimliliği, ileri malzeme teknolojileri ve endüstriyel teknolojiler de yatırımcı ilgisinin arttığı alanlar arasında yer alıyor. Oyun sektöründe Türkiye, hala güçlü bir konumda. Yeni dönemde yalnızca oyun geliştiren değil oyun stüdyolarına altyapı, analiz, reklam ve yapay zeka desteği sunan teknoloji şirketlerinin de öne çıktığını görüyoruz. Sağlık teknolojilerinde ise özellikle yapay zeka destekli teşhis, uzaktan sağlık hizmetleri ve kişiselleştirilmiş sağlık çözümleri dikkat çekiyor.'

Numan, Türkiye'nin artık yalnızca lokal bir pazar olarak değil hızlı ürün geliştirebilen, dayanıklı ve küresel ölçekte rekabet edebilen ekiplerin çıktığı ekosistem olarak görüldüğüne işaret etti.

Küresel ekonomik gelişmeler ve jeopolitik gündemin startup yatırımlarını özellikle sermaye akışının yönü açısından etkilediğine dikkati çeken Numan, şöyle konuştu: 'Küresel ekonomik gelişmeler ve jeopolitik gündem, startup yatırımlarını özellikle sermaye akışının yönü açısından etkiliyor. Son dönemde yüksek faiz ortamı, ABD ve Avrupa'daki ekonomik yavaşlama beklentileri, enerji maliyetleri ve bölgesel jeopolitik riskler nedeniyle yatırımcılar, dünya genelinde daha stratejik hareket ediyor. Bu da yatırım kararlarında teknoloji derinliğini, küresel gelir potansiyelini ve operasyonel dayanıklılığı daha önemli hale getiriyor.

Türkiye açısından baktığımızda ise bu ortamın bazı alanlarda fırsat yarattığını görüyoruz. Savunma teknolojileri, siber güvenlik, yapay zeka ve verimlilik odaklı yazılımlar gibi alanlar, jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle daha fazla yatırım çekmeye başladı. Şirketler, artık yalnızca büyüme potansiyeliyle değil değişen küresel ihtiyaçlara ne kadar hızlı çözüm üretebildikleriyle de öne çıkıyor.'

Numan, yılın geri kalanında özellikle yapay zeka destekli kurumsal yazılımlar, siber güvenlik, fintek ve derin teknoloji alanlarında yatırım hareketliliğinin devam etmesini beklediklerini belirterek, 'Bunun yanında savunma teknolojilerinden çıkan yeniliklerin sivil teknolojilere yayılması da önümüzdeki dönemde önemli fırsatlar yaratabilir.' dedi.

Boğaziçi Ventures Üst Yöneticisi (CEO) Barış Özistek de fikir aşamasındaki girişimlere yönelik yatırım iştahının geçmiş yıllara göre düşük olduğunu dile getirerek, 'Parlak ve yetenekli girişimciler, yatırım almaya devam ediyor ve Türkiye'de hep söylediğimiz potansiyel enerjiyi yüksek tutuyor fakat yeni fikir aşamasındaki girişimlerin gerekli kaynaklara ulaşmakta zorlandığı, büyüme aşamasına gelen girişimlerin de yine finansal kaynak yetersizliğinden ya da kaynaklara zamanında ulaşamama endişelerinden tempo düşürdüklerini, büyüme ve küresel ölçeklenmelerinin yavaşladığını gözlemliyoruz.' ifadelerini kullandı.

Yatırımcıların her zaman olduğu gibi büyümeye odaklandıklarını vurgulayan Özistek, şunları ifade etti: 'Karlılık da artık önemli, şirket karlı olmasa da karlı noktaya geçiş aşaması ve stratejinin ne kadar somut olduğu önemli. Sürdürülebilirlik konusunda ise bu konuya özellikle önem veren yatırımcılar dışında hassasiyetin halen az olduğunu görüyoruz. Oysa COP31, bu yıl Antalya'da gerçekleşecek. Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için inovasyon ve teknolojiden azami ölçüde faydalanmaya, çözümler üretmeye ihtiyacımız var. Sürdürülebilirlikle ilgili yatırımlar, etki yanında finansal dönüşü de yüksek olan fakat diğer alanlar ile karşılaştırıldığında daha uzun sürede geri dönüş sağlıyor.

Yatırımcıların kısa-orta vadeli yatırımlara eğilimlerinin daha yüksek olduğu bir dönemdeyiz.'

Japonya Mobilite Fuarı'nda sergilenen LF-ZC konseptinden ilham alınarak geliştirilen yeni ES, daha büyük boyutları ve ileri teknolojileriyle markanın yeni tasarım dilini yansıtıyor. Yeni ES'nin dış tasarımında akıcı çizgiler öne çıkarken, 'Omotenashi' anlayışı doğrultusunda geliştirilen kabinde yolculara yüksek konfor seviyesi ve gelişmiş kullanıcı deneyimi sunuluyor.

LS modeliyle tanıtılan ES, bugüne kadar dünya genelinde 3 milyondan fazla satış adedine ulaştı. Önceki nesline göre daha büyük boyutlara sahip modelin geliştirme süreci, Japonya'daki Shimoyama Araç Geliştirme Merkezi'nde gerçekleştirildi. Tasarım, mühendislik ve test ekiplerinin aynı çatı altında çalıştığı merkezde yeni ES test edilerek geliştirildi.

Altıncı nesil hibrit teknolojisini kullanan ES 300h, 2,5 litrelik dört silindirli benzinli motor, ön eAxle ünitesi ve yeni nesil lityum-iyon bataryayı bir araya getiriyor. 198 beygir güce sahip ES 300h, dört çeker versiyon ile 0-100 kilometre/saat hızlanmasını 7,7 saniyede tamamlıyor. Aracın, 100 kilometrede 4,8 litre yakıt tüketimi ve 109 gram/kilometre karbondioksit emisyonu değerleri bulunuyor. Yeni hibrit sistem, önden çekişli ve dört tekerlekten çekişli seçeneklerle tercih edilebiliyor.

Yeni ES, yeniden tasarlanan GA-K platformu üzerine inşa edildi. Elektrikli ve hibrit güç ünitelerine uygun şekilde geliştirilen platformla geniş yaşam alanı sunulurken, otomobilin dingil mesafesi, uzunluğu, genişliği ve yüksekliği arasında denge sağlandı. Ön tasarımda karakteristik 'spindle' formu modern şekilde yeniden yorumlandı. Çift L formundaki ön far tasarımıyla gündüz farları ve sinyal lambaları farklı konumlandırıldı. Arka tasarımda aracın genişliği boyunca uzanan LED ışık barı, logoyu merkezde birleştirerek aerodinamik performansa katkı sağlıyor.

Yeni ES'nin toplam uzunluğu 5 bin 140 milimetreye ulaşırken, dingil mesafesi 80 milimetre artırılarak 2 bin 950 milimetreye çıkarıldı. Genişliği 1920 milimetre olan yeni ES'nin yüksekliği elektrikli versiyonda 1560 milimetre, hibrit versiyonda 1555 milimetre olarak belirlendi. Büyüyen ölçüler sayesinde yaşam alanı ve 517 litreye kadar çıkan bagaj hacmi artırıldı.

Kabin tasarımında tüm kontrollerin sezgisel ve kolay kullanılabilir olmasına odaklanıldı. Ön ve arka koltuklar arasındaki mesafe 1102 milimetreye çıkarılarak önceki nesle göre 77 milimetre daha geniş bir yaşam alanı sunuldu. Üst donanımlı elektrikli ES versiyonlarında sunulan 'Arka Konfor Paketi'nde arka koltuklar 28-38 derece arasında yatırılabiliyor ve ısıtma, havalandırma ile masaj fonksiyonları sunuyor. Ön yolcu koltuğunun arkasındaki koltukta, uzatılabilir ayak desteği yer alıyor. Ön yolcu koltuğu ve başlığı elektrikli şekilde öne katlanarak arka yolcular için daha geniş diz mesafesi ve görüş alanı sağlıyor. Arka orta kol dayamada yer alan dokunmatik kontrol paneliyle koltuk ve klima ayarları yönetilebiliyor. Yeni nesil ön koltuk teknolojisini kullanan modelde hafif yapılı ve modüler tasarıma sahip yeni koltuklar destek ve konfor seviyesini artırıyor.

Kokpit tasarımı, sürücü odaklı 'Tazuna' konseptiyle şekillendirildi. 12,3 inçlik dijital gösterge ekranı, direksiyon formuna uygun şekilde tasarlandı. Sürücüler ekran düzenini kendi tercihlerine göre 6 farklı görünümle kişiselleştirebiliyor. Ambiyans aydınlatma özelliği 14 farklı tema ve 50 renk seçeneği sunuyor. Standart olarak sunulan 10 hoparlörlü ses sistemine ek olarak üst donanımlı versiyonlarda özel geliştirilen 17 hoparlörlü Mark Levinson Surround Sound sistemi yer alıyor. Üç bölgeli klima sistemi sürücü, ön yolcu ve arka yolcuların farklı sıcaklık ayarları yapabilmesine imkan tanıyor. 'Lexus Climate Concierge' sistemi koltuk ısıtma, havalandırma, direksiyon ısıtma ve klima fonksiyonlarını birlikte yönetiyor.

Yeni nesil LexusConnect multimedya sistemiyle dijital kullanıcı deneyimi sunan modelde, 'Arene' yazılım platformu kullanılıyor. Yeni multimedya sistemi, önceki nesle göre 4 kat daha hızlı işlem gücü, 8 kat daha fazla depolama kapasitesi ve 256 GB hafıza sunuyor. Sistem, 14 inçlik dokunmatik ekranla kontrol ediliyor.

Tüm yeni ES modellerinde standart olarak sunulan güncel 'Lexus Safety System+' paketi, önceki nesle göre geniş algılama kapasitesiyle öne çıkıyor. Geliştirilen sensör teknolojileri sayesinde yatay görüş açısı yüzde 115 artırılırken, algılama mesafesi yüzde 170 oranında geliştirildi. Yeni ES'nin Ön Çarpışma Önleyici Sistemi de kapsamlı şekilde geliştirilerek hareketli ve sabit engel yelpazesini algılayabilir hale getirildi. Dinamik Radarlı Hız Sabitleme Sistemi'ndeki yeni 'Eco Run' modu, öndeki aracın hava direnci avantajını analiz ederek sürücünün verimli takip mesafesi belirlemesine yardımcı oluyor. Araçta Şerit Takip Sistemi, Ön Çapraz Trafik Uyarı Sistemi ve Şerit Değiştirme Asistanı, Kör Nokta Uyarı Sistemi, Güvenli Çıkış Asistanı ve Arka Çapraz Trafik Uyarı Sistemi gibi özellikler bulunuyor. Arkadan Yaklaşan Araç Uyarı Sistemi ise arkadan yaklaşan araçları sesli uyarı, dijital gösterge ekranı ve dijital dikiz aynası üzerinden sürücüye bildiriyor.

Eğitim ve bilime yönelik organizasyonların geleceğin inşasında önemli bir yere sahip olduğunu kaydeden Bozkurt, fuarın düzenlenmesinde emeği geçen okul yönetimini, öğretmenleri ve öğrencileri tebrik ederek başarılarının devamını diledi.

Mühendislik ve Temel Bilimler alanında 358 projenin yarıştığı organizasyonda, MTÜ ekibinin projesi Akademisyen/Uzman kategorisinde 1.'lik ödülüne layık görüldü.Projenin yürütücülüğünü Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Esen Eren üstlenirken, araştırmacı ekipte Dr. Öğr. Üyesi Cenk Fenerli ile Bilgisayar Mühendisi Sümeyye Korkmaz yer aldı.

Projede, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında bölgede yapılan saha incelemeleri ve performans analizlerinden elde edilen gerçek yapı verileri kullanıldı. Deprem sonrası hasar gören betonarme yapılarda gerçekleştirilen ultrases, Schmidt çekici, Windsor Probe ve karot testlerinden elde edilen veriler yapay zeka destekli analiz altyapısına aktarıldı.Geliştirilen platformun; tahribatsız test yöntemleri, yapay zeka algoritmaları ve Yapı Bilgi Modellemesi teknolojilerini aynı sistem altında birleştirdiği belirtildi. Sistem sayesinde mevcut yapı stokunun deprem risk analizlerinin daha hızlı, güvenilir ve düşük maliyetli şekilde yapılabildiği ifade edildi.

Etkinlik süresince proje poster sunumu, dijital platform arayüzü ve tablet üzerinden yapılan canlı gösterimlerle tanıtıldı. Yapay zeka destekli analiz altyapısı ile BIM tabanlı risk haritalama yaklaşımı katılımcılar tarafından ilgi gördü.Ödül törenine katılan MTÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İlhan Erdem, proje ekibini tebrik etti. Ödülün ardından açıklamada bulunan proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Esen Eren, 'Böyle büyük bir organizasyonda 358 proje arasından sıyrılarak 1.'lik ödülü almak gerçekten tarif edilmesi zor bir duygu. Özellikle 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında gerçekleştirdiğimiz saha çalışmalarından elde edilen gerçek veriler projemize çok önemli katkı sağladı' dedi.

Eren, projenin TÜBİTAK TEYDEB 1507 Ar-Ge Destek Programı kapsamında yürütüldüğünü, Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ile Malatya Teknokent tarafından desteklendiğini kaydetti.

Rektör Prof. Dr. Akpolat, kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve öğrenci topluluklarının açtığı stantlarda görev alan katılımcılarla sohbet ederek yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı. Öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği etkinliklerde kariyer planlaması, staj imkanları ve sektör ile üniversite üzerine değerlendirmelerde bulunuldu.

Fuar alanındaki sosyal ve kültürel aktiviteleri de yakından takip eden Akpolat, öğrencilerle bir araya gelerek etkinliklere katıldı.

Bilimsel düşünceyi teşvik eden ve öğrencilerin yıl boyunca hazırladıkları projeleri kamuoyu ile paylaşmalarına imkan sağlayan fuara; Arapgir Kaymakamı Muhammet Kılıçaslan, Arapgir Belediye Başkanı Haluk Cömertoğlu, Belediye Başkan Yardımcıları Gürbüz Bulut ve Ramazan Erdem, İlçe Milli Eğitim Müdürü Kemal Aladağ, kamu kurumlarının temsilcileri, okul idarecileri, öğretmenler, öğrenciler ve çok sayıda vatandaş katılım sağladı. Program kapsamında protokol üyeleri fuar alanını gezerek öğrenciler tarafından hazırlanan projeleri tek tek inceledi. Öğrenciler; fizik, kimya, biyoloji, matematik, yazılım, çevre bilimleri ve sosyal bilimler alanlarında hazırladıkları toplam 19 projeyi ziyaretçilere tanıtarak proje süreçleri, araştırma yöntemleri ve elde ettikleri sonuçlar hakkında bilgi verdi.

Fuarda özellikle çevre duyarlılığı, teknoloji kullanımı, günlük yaşamı kolaylaştırmaya yönelik fikirler ve bilimsel araştırma temelli çalışmalar dikkat çekerken, öğrencilerin özgün bakış açıları ve çözüm odaklı yaklaşımları ziyaretçiler tarafından takdirle karşılandı. Bilimsel üretimin yalnızca teorik bilgiyle sınırlı kalmadığını ortaya koyan projeler, gençlerin araştırma, analiz etme, problem çözme ve sunum becerilerini geliştirme noktasında önemli bir örnek
oluşturdu.

Öğrencilerle yakından ilgilenen Arapgir Belediye Başkanı Haluk Cömertoğlu, gençlerin bilimsel çalışmalara olan ilgisinin memnuniyet verici olduğunu ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu: 'Bugün burada sergilenen her proje; emeğin, araştırmanın ve üretmenin somut bir sonucudur. Gençlerimizin bilimsel düşünceye yönelmesi, sorgulayan ve çözüm üreten bireyler olarak yetişmesi geleceğimiz adına son derece kıymetlidir. Öğrencilerimizin hazırladığı projelerde yalnızca akademik bilgi değil; aynı zamanda çevresine duyarlı, teknolojiye hakim ve toplumsal sorunlara çözüm üretmeye çalışan bir anlayışın izlerini görmek bizleri ayrıca mutlu etmektedir. Arapgir olarak eğitim alanında ortaya konulan her çalışmayı önemsiyor, gençlerimizin yanında olmaya devam ediyoruz. Bilime yatırım yapan toplumlar geleceğini güçlü inşa eder. Bu noktada öğretmenlerimizin özverili çalışmaları ve öğrencilerimizin gayreti ilçemiz adına gurur vericidir. TÜBİTAK Bilim Fuarı'nın gençlerimizin ufkunu genişleten, onları yeni hedeflere yönlendiren önemli bir organizasyon olduğuna inanıyorum. Fuarda emeği bulunan okul yönetimimizi, öğretmenlerimizi ve tüm öğrencilerimizi gönülden kutluyorum.'

Fuara katılan ziyaretçiler de öğrencilerin hazırladığı projeleri ilgiyle inceleyerek gençlerin ortaya koyduğu çalışmaları takdir etti. Gün boyunca yoğun ilgi gören fuar, öğrencilerin bilimsel ve teknolojik alanlarda üretmeye teşvik edilmesi açısından önemli bir buluşma noktası oldu.

Program sonunda protokol üyeleri öğrencilerle hatıra fotoğrafı çektirirken, fuarın hazırlanmasında emeği geçen öğretmen ve okul yönetimine teşekkür edildi.

İngilizce Öğretmeni Ömer Faruk Çakmak'ın yürütücülüğünde hazırlanan ve öğrencilerin merak duygusunu harekete geçirmek, araştıran, üreten ve sorgulayan bireyler yetişmesine katkı sunmak amacıyla düzenlenen fuarda, 3'ü araştırma, 2'si inceleme ve 6'sı tasarım olmak üzere toplam 11 proje sergilendi.

Öğrencilerin emek, azim ve hayal gücüyle hazırladığı projeler sergilendi.

Katılımcılar stantları incelerken öğrenciler projelerini tanıttı.

Programa, İlçe Milli Eğitim Müdürü Recep Bulut, okul müdürleri, öğretmenler ve öğrenciler katıldı.

Biyoloji Öğretmeni Büşra Özdemir'in yürütücülüğünde hazırlanan fuarda, öğrencilerin uzun süren araştırmaları sonucunda ortaya koyduğu 15 özgün proje sergilendi.

Bilimsel araştırma tekniklerinden yenilikçi teknolojik tasarımlara kadar geniş bir yelpazede hazırlanan çalışmalar, ziyaretçilerce incelendi.

Öğrenciler, stantları gezen davetlilere projelerinin hazırlık aşamalarını ve hedeflerini detaylı sunumlarla aktardı.

Açılış kurdelesinin kesilmesinin ardından projeleri tek tek inceleyen Kaymakam Sungur, gençlerin üretkenlik becerilerini takdir etti.

Fuarın açılışına İlçe Milli Eğitim Müdürü Mehmet Çoban, okul müdürleri, öğretmenler ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Bu kapsamda öğrencilerin geliştirdiği akıllı geri dönüşüm modeliyle atıkları otomatik olarak tanıyıp doğru şekilde ayrıştıran yapay zeka destekli 'Teknoloji Destekli Geri Dönüşüm Cihazı', farklı özellikteki kağıt, plastik, metal ve cam gibi atıkların kolayca ayrıştırılmasını sağlıyor.

Okullarındaki kantine yerleştirdikleri prototip cihaz sayesinde öğrenciler, katı atıkları ayrıştırarak yeniden ekonomiye kazandırılmasına katkı sağlıyor.

Meslek dersleri öğretmeni ve proje danışmanı Hanüme Çolak, projeyi 'Geri dönüştür, geleceğe dönüştür' sloganıyla hayata geçirdiklerini söyledi.

'Bu çalışmada atıklardan bilime uzanan bir yol haritası oluşturmayı hedefledik. Proje, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bilgiyi davranışa dönüştüren birey anlayışının somut bir örneğidir.' diyen Çolak, öğrencilerin geri dönüşümü yalnızca teorik olarak öğrenmekle kalmayıp, çevre bilincini teknolojiyle birleştirerek somut bir çözüme dönüştürdüğünü belirtti.

Öğrencilerin geri dönüşüm anlamında bilinçli olduğunu ifade eden Çolak, şunları kaydetti: 'Okullarımızda öğrencilerin geri dönüşüm bilgisini günlük davranışa dönüştürmesi her zaman kolay olmuyor. Biz de bu noktadan hareketle öğrencilerimizin sadece bilen değil düşünen, üreten, çözüm üreten, geliştiren ve topluma katkı sunan bireyler olmasını istedik. Geliştirdiğimiz sistem yapay zeka ve nesnelerin interneti teknolojisi ile desteklenmiştir. Öğrenciler okul numaraları ile sisteme giriş yapıyor ve geri dönüşüme kazandırdıkları atıklardan puan topluyor. Böylece geri dönüşüm, ölçülebilen ve öğrenciyi motive eden bir davranış haline geliyor.'

Sistemin patent sürecinin başlatıldığını ve TEKNOFEST'e başvurduklarını aktaran Çolak, 'Biz bu projeyle sadece bir akıllı geri dönüşüm sistemi geliştirmedik. Aynı zamanda çevre bilincini davranışa dönüştüren, atıklardan bilime uzanan sürdürülebilir bir model ortaya koyduk.' diye konuştu.

Projede yer alan 6. sınıf öğrencisi Simay Kaya da çevre kirliliğinin önemli bir sorun olduğunu belirtti.

Projeyi geliştirirken sorunu belirledikten sonra bilimsel araştırmalarını yaptıklarını ifade eden Kaya, şöyle konuştu: 'Günümüzde çevre kirliliği, kontrolsüz atık tüketimi ve geri dönüşüm alışkanlığının yetersizliği, okulumuzda ve çevremizde hem doğal yaşamı hem de insan sağlığını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Okullarda geri dönüşüm kutuları olmasına rağmen hangi atığın nereye atılacağını her zaman bilemeyebiliyoruz. Bu projeyle öğrencilerin ilgisini çekecek ve onları aktif katılıma yönlendirecek bir sistem geliştirmeyi amaçladık. Bu kampanyanın amacı öğrencilerin çevre bilincini, geri dönüşüm farkındalığını ve sorumluluk duygusunu geliştirmektir.'

Öğrencilerden Yusuf Ensar Özdemir de projenin geri dönüşüme teşvik eden yapay zeka destekli bir sistem olduğunu anlattı.

Özdemir, 'Panel üzerinden okul numaramızı girerek sistemi başlatıyoruz. Ardından elimizdeki atığı, görüntü işleme algoritması kullanılan kameraya okutuyoruz. Sistem, atığın türünü analiz ederek ilgili geri dönüşüm kutusunun kapağını otomatik olarak açıyor.' ifadelerini kullandı.

Geliştirdikleri puanlama sistemiyle öğrencilerin teşvik edildiğini dile getiren Özdemir, en yüksek puanı toplayan öğrencilerin kitapla ödüllendirildiğini, amaçlarının çevre bilincini teknolojiyle birleştirerek kalıcı ve eğlenceli hale getirmek olduğunu anlattı.

Öğrencilerden Ensar Çakar da projeyi diğer okullarda da uygulamak için tanıtım yapmayı planladıklarını belirtti.

Teknolojiye ilgi duyan gençler, üniversite öğrencileri, akademisyenler, girişimciler ve sektör temsilcilerinin bir araya geldiği zirvede; yapay zek, bulut teknolojileri, dijital dönüşüm, inovasyon kültürü ve geleceğin meslekleri gibi birçok önemli başlık ele alındı. Malatya Kongre ve Kültür Merkezinde düzenlenen etkinlikte katılımcılar, alanında uzman isimlerin gerçekleştirdiği sunumlar ve interaktif oturumlarla hem güncel teknolojik gelişmeleri yakından takip etme fırsatı buldu hem de sektörün geleceğine dair önemli bilgiler edindi.

Teknolojik gelişmelerin toplumların kalkınmasında önemli bir rol üstlendiğine dikkat çeken Turgut Özal Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İlhan Erdem, gençlerin dijital dünyaya hazırlanmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Erdem, üniversiteler ile yerel yönetimler ile arasında kurulan iş birliklerinin gençlerin kariyer planlamalarına ve girişimcilik ekosistemine önemli katkılar sunduğunu, bu anlamda Yeşilyurt Belediyesi ile Yeşilyurt Kent Konseyi ile uyumlu ve koordineli çalışmalar yaptıklarını, Teknoloji ve Yenilik Zirvesinin de bu çalışmaların bir sonucu olduğunu söyledi.

Teknolojinin artık hayatın merkezinde yer alan çok güçlü bir dönüşüm aracı olduğunu söyleyen Yeşilyurt Belediye Başkan Vekili Hasan Atay, geleceği de planlayan bir anlayışla hareket ettiklerini ifade etti. Atay, şunları kaydetti:

'Dünya artık dijital bir devrimin içindedir. Yapay zekdan bulut bilişime kadar her yenilik, sizler için yeni bir fırsat kapısı demektir. Yeşilyurt Belediyesi olarak, sadece bugünü değil, sizin içinde yer alacağınız yarınları inşa etmek için çalışıyoruz. Sizin vizyonunuz ve üreteceğiniz projeler, Malatya'nın ve Türkiye'nin en büyük gücü olacaktır. Bugün burada sektörün uzman isimlerinden ilham alacak, teknoloji stantlarında yenilikleri deneyimleyeceksiniz. Gençlerimizin çağın gerektirdiği bilgi ve becerilerle yetişmesini önemsiyor, teknolojiye hkim, araştıran, üreten ve geliştiren bir neslin yetişmesi için her türlü desteği vermeye devam ediyoruz.'

Deneyimlerini ve tecrübelerini teknoloji meraklı öğrencilerle paylaşan Cloud Engineer Deniz Yalçın'a, Eğitim ve Organizasyonel Gelişim Şefi Betül Gündüz Odabaşı'na ve Proje Yöneticisi Fazıl Göleç'e teşekkür plaketi takdim edildi.

Zirvede birbirinden değerli isimler katılımcılarla buluştu. Cloud Engineer Deniz Yalçın, bulut teknolojilerinin geleceği, veri güvenliği ve dijital altyapıların gelişimi üzerine kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi. Teknolojinin iş dünyasında oluşturduğu dönüşüme dikkat çeken Yalçın, özellikle gençlerin bulut bilişim alanında kendilerini geliştirmelerinin önemine vurgu yaptı.

Eğitim ve Organizasyonel Gelişim Şefi Betül Gündüz Odabaşı ise kişisel gelişim, kurumsal dönüşüm ve teknolojik değişime uyum süreçleri hakkında önemli bilgiler paylaşarak, gençlerin değişen dünyaya adapte olabilmeleri için sürekli öğrenmenin önemine dikkat çekti. Huawei Talent Development Topluluk Yönetim Uzmanı Kübra Bilgiç tarafından gerçekleştirilen sunumda ise küresel teknoloji ekosistemi, genç yeteneklerin teknoloji sektöründeki fırsatları ve uluslararası projelerde yer almanın avantajları anlatıldı. Katılımcılar, teknoloji sektöründe kariyer planlamasına dair merak ettikleri sorulara da yanıt buldu.

Eğitmen, Yazılım ve Yapay Zeka Uzmanı Tuncay Erol ise yapay zeknın günlük yaşamdan iş dünyasına kadar uzanan etkilerini anlatarak, gelecekte yazılım ve yapay zeka teknolojilerinin insan hayatındaki rolünün daha da artacağını ifade etti. Yapay zek uygulamalarına ilişkin örneklerin paylaşıldığı oturum, bilim ve teknoloji meraklı gençler tarafından ilgiyle takip edildi.

Özköse, Baykar, ASELSAN ve ROKETSAN gibi yerli ve milli savunma sanayisinin öncü kuruluşlarının stantlarını ziyaret ederek yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldıklarını ifade etti.

Türkiye'nin savunma sanayisinde önemli bir başarı yakaladığını belirten Özköse, 'Türkiye'ye savunma sanayinde çağ atlatan Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere emeği geçen tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür ediyoruz' dedi.

Vatandaşları ve özellikle gençleri fuarı ziyaret etmeye davet eden Özköse, 'Ülkemizin gücünü, milli teknoloji hamlesini ve savunma sanayimizin ulaştığı seviyeyi yerinde görmeleri açısından fuarın önemli olduğunu düşünüyoruz' ifadelerini kullandı.

Boyraz, festival kapsamında Bakanlığın ilgili birimlerinin öğrencilerle bir araya gelerek kariyer, tecrübe ve deneyim paylaşımı yaptığını ifade etti.

Konuşmasında karayolu yatırımlarına da değinen Boyraz, Türkiye'nin son 20 yılda ulaşım altyapısında önemli bir dönüşüm yaşadığını ifade etti. Otoyollar, köprüler, tüneller ve akıllı ulaşım sistemleriyle Türkiye'nin ulaşım ağının güçlendirildiğini belirten Boyraz, yapılan yatırımların trafik güvenliği ve ulaşım konforu açısından önemli sonuçlar doğurduğunu dile getirdi. Boyraz, Osmangazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, 1915 Çanakkale Köprüsü, Avrasya Tüneli, İstanbul-İzmir Otoyolu, Kuzey Marmara Otoyolu, Ankara-Niğde Otoyolu, Malkara-Çanakkale Otoyolu ve Zigana Tüneli gibi projelerin Türkiye'nin ulaştırma altyapısında dönüm noktası niteliği taşıdığını söyledi. Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün yalnızca bugünün ihtiyacına göre değil, geleceğin ulaşım vizyonu dikkate alınarak planlandığını belirten Boyraz, köprünün raylı sistem geçişine de imkn sağlayacak şekilde tasarlanmasının bu vizyonun önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Boyraz, Malatya'nın da demiryolu ve hızlı tren vizyonu açısından önemli bir aks üzerinde yer aldığını belirterek, Malatya'nın kamu yatırımlarından önemli pay alan iller arasında bulunduğunu söyledi. Hızlı tren ve demiryolu projelerinin tamamlanmasıyla Malatya'nın ulaşım ağındaki konumunun daha da güçleneceğini ifade etti.

Festivalin kapanış programı, genç istihdam hamleleri kapsamında gençlere yönelik hazırlanan animasyon filminin izlenmesiyle başladı. Film gösteriminin ardından İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat bir konuşma yaptı.

Rektör Prof. Dr. Nusret Akpolat, büyük bir heyecanla başlayan İNÜFEST 2026'nın üniversite için giderek önemli bir marka değerine dönüştüğünü ifade etti. Bu yıl festivale yoğun bir başvuru yapıldığını belirten Rektör Akpolat, 296 proje başvurusundan 164'ünün sergilenmeye hak kazandığını söyledi. İNÜFEST'in temel amacının gençlere teknoloji ve inovasyon kültürünü kazandırmak olduğunu söyleyen Akpolat, 'Burada fikirler büyüdü, hayaller şekillendi. Emek ve projeler görünür hale geldi. Bilimle yoğrulan çabaların, umutla beslenen hayallerin ve üretimle anlam kazanan fikirlerin nasıl güçlü bir değere dönüştüğüne hep birlikte tanıklık ettik. Artık dünyada söz sahibi olmanın yolu bilgi üretmekten, üretilen bilgiyi teknolojiye dönüştürmekten geçmektedir. Bilginin tüketicisi değil üreticisi olmak zorundayız.' şeklinde konuştu.

Bilim ve teknolojinin ülkelerin geleceği açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Akpolat, 'Burada gördüğümüz tablo ülkemizin bu yolda ne kadar güçlü bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor. Pırıl pırıl gençlere sahip olduğumuzu bir kez daha görmüş olduk. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu tam bağımsız Türkiye ve Milli Teknoloji Hamlesi Türkiye Yüzyılı vizyonuna tam uyacak bir şekilde bugün sizlere olan güvenimizi bir daha ispat ettiniz ve geleceğe olan umutlarımızı yeşerttiniz' diye konuştu.

Akpolat, öğrencilere çeşitli tavsiyelerde bulunarak sözlerini tamamladı.

Toplantı kapsamında; savunma sanayii, elektronik sistemler, otomasyon, yapay zek, sensör teknolojileri ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi gibi başlıklarda muhtemel iş birliği alanları değerlendirilerek üniversitenin sahip olduğu akademik kapasite ile ASELSAN'ın teknoloji odaklı üretim ve Ar-Ge deneyimi arasında ortak projelere zemin oluşturabilecek çalışma alanları ele alındı.

Gerçekleştirilen toplantının, üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi ve öğrencilerin uygulamalı eğitim süreçlerinin desteklenmesi açısından önemli bir adım olduğu ifade edildi.

Milli imkanlarla geliştirilen sistem, 1000 kilometrenin üzerindeki uçuş menzili, 6 saate varan havada kalış süresi, 200 kilogram kalkış ağırlığıyla dikkati çekerken 3 bin 500 metre irtifada etkin operasyon kabiliyeti sunuyor. Yüksek patlayıcı harp başlığı, düşük radar izi ve yüksek infilak gücü sayesinde stratejik hedeflere karşı yüksek etki oluşturması hedeflenen KUZGUN, önceden tanımlanmış rota ve hedef bilgileri doğrultusunda tam otonom uçuş icra edebiliyor.

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, KUZGUN'un tanıtımında yaptığı konuşmada, son dönemde savaş sahalarında uzun menzilli, yüksek taşıma kapasitesine sahip ve daha etkin görev icra edebilecek mühimmatlara ihtiyacın belirgin şekilde arttığını ifade etti. KARGU ile başlayan teknoloji geliştirme çalışmalarının yeni ürünler ve kabiliyetlerle sürekli ilerlediğini belirten Güleryüz, bu sürecin daha gelişmiş bir versiyonu olan KUZGUN'a ilişkin şunları söyledi: 'STM, özellikle askeri denizcilik olmak üzere, ülkemizin ileri mühendislik gerektiren birçok alanında, çok farklı alanlarda ürünler çıkartıyor. Bunların en önemlilerinden biri de aslında taktik İHA sistemleri. STM olarak özellikle otonomi konusunda 2018'de envantere soktuğumuz KARGU ile başlayan teknoloji geliştirme çalışmalarımız, sürekli adım adım yeni ürünlerle, yeni yetkiliklerle devam ediyor. Hepimiz farkındayız, aslında son dönemlerde savaş sahasında gerçekten uzun menzilli, oldukça yüksek kapasitede mühimmat taşıyabilecek, 1000 kilometrenin üzerine çıkabilecek ve çok daha etkin olabilecek mühimmat ihtiyaçları da var. İnşallah KUZGUN ile beraber başta silahlı kuvvetlerimiz, sonrasında dost ve müttefik ülkeler için ileride savaş alanında oyun değiştirici, oldukça maliyeti etkin ve bir taraftan da son derece etkili bir ürün çıkmış olacak. STM'nin hem tasarım gücü hem de milli mühendislik gücüyle ve mümkün olduğu kadar da ekosistemimizde bulunan firmalarla işbirliği yaparak yerli ve milli ürünleri bu ürün bünyesinde de kullanarak bir ürünü ortaya çıkarttık. Hayırlı olsun diyorum.'

Bu arada, STM'den yapılan yazılı açıklamada verilen bilgiye göre KUZGUN, milli yazılımlarla donatılmış altyapısı, elektronik harbe dayanıklı seyrüsefer sistemi ve alçak irtifa uçuş kabiliyetiyle en zorlu coğrafyalarda dahi yüksek hassasiyetle görev icra edebilecek şekilde tasarlandı.

Modern harp sahasında 'sessiz ama etkili' bir güç çarpanı olarak konumlandırılan sistem, özellikle sınır ötesi operasyonlar ile düşman hatlarının gerisindeki kritik hedeflerin etkisiz hale getirilmesine yönelik kabiliyetleriyle öne çıkıyor.

Aerodinamik yapısı sayesinde yüksek beka kabiliyeti sunan KUZGUN, pist altyapısına ihtiyaç duymadan mobil kara platformları veya sabit fırlatıcılar üzerinden roket destekli kalkış gerçekleştirebiliyor. Bu özellik, sahada operasyonel esnekliği artıran unsurlar arasında değerlendiriliyor.

Yoğun GNSS karıştırmasının yaşandığı çatışma ortamlarına karşı optimize edilen sistem, karıştırmaya dayanıklı seyrüsefer mimarisi ve GNSS destekli hassas koordinat dalışı kabiliyetiyle hedeflerine yüksek isabet oranıyla ulaşmayı hedefliyor.

SAHA'nın en büyük stant alanına ve en geniş ürün yelpazesine sahip firması olmaya hazırlanan ASELSAN, fuarda başta ÇELİKKUBBE bileşenleri olmak üzere denizlerin altından uzayın derinliklerine uzanan her alanda geliştirdiği milli çözümleri uluslararası delegasyonların beğenisine sunacak.

SAHA kapsamında geleceği bugünden şekillendiren teknolojileri ilk kez vitrine çıkaracak olan ASELSAN, fuar boyunca 'mavi vatan'ın yeni vurucu güçlerinin, ÇELİKKUBBE'ye yeni yetenekler sağlayacak farklı teknolojilerin, hava taarruzunda oyun değiştirecek yeni sistemlerin tanıtımını yapacak.

ASELSAN, Türkiye'nin savunma ve ileri teknoloji alanındaki en önemli buluşmalarından biri olan SAHA 2026'da ALP Alçak İrtifa Radarı, GÜRZ Hibrit Hava Savunma Sistemi, KORKUT Hava Savunma Sistemi, EJDERHA Anti İHA Sistemi, GÖKBERK Mobil Lazer Silah Sistemi ve PUHU Elektronik Harp Sisteminin de arasında bulunduğu pek çok sistemi sergileyecek.

Yapay zekanın bütün unsurlarını AR-GE süreçlerinde kullanan ASELSAN, görücüye çıkaracağı onlarca yenilikçi çözümüyle SAHA'da yer alacak.

Tedarikçileriyle birlikte geleceğin teknolojilerini bugünden şekillendirme hedefiyle yerli ve milli savunma ekosistemini büyüten ASELSAN, fuar kapsamında millileştirme yolculuğunda başarıyla ilerleyen firmaları da ödüllendirecek. Bu kapsamda en fazla millileştirme yapan, en fazla ihracata imza atan ve en fazla katma değer yaratan firmalara ödülleri verilecek.

ASELSAN'ın sektörün öncü aktörlerini buluşturan fuarda savunma sanayinin küresel aktörleriyle işbirliği anlaşmaları imzalaması ve stratejik ortaklıkları güçlendirmesi de planlanıyor.

ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol, yaptığı değerlendirmede, SAHA 2026'nın şirketin küresel marka yolculuğunun en önemli yapıtaşı olacağını belirterek, fuarda ASELSAN'ın ihracat odaklı büyüme stratejisi kapsamında önemli ortaklıklara imza atılacağını bildirdi.

SAHA'nın Türkiye'nin savunma sanayisinde ve ileri teknolojide geldiği noktanın dünyaya ilan edildiği önemli bir platform olacağını aktaran Akyol, 'SAHA'da gerçekleştireceğimiz lansmanlarla milli mühendisliğin gücünün küresel rekabetteki iddiasını ortaya koyacağız. Yapacağımız 3 lansmanda 5 yeni ürünü ve 6 ürünümüzün de yeni versiyonunu göstereceğiz.' ifadelerini kullandı.

Akyol, ASELSAN olarak hedeflerinin artık seri üretim kabiliyetleriyle küresel ligde oyun kurucu olarak standartları belirlemek olacağına işaret ederek, şunları kaydetti: 'SAHA bu açıdan ASELSAN'ın küresel teknoloji markası olma yolculuğunda sıçrama tahtası niteliğini taşıyacak. Fuar, ASELSAN'ın gittikçe güçlenen seri üretim kaslarıyla dünyaya yön veren bir marka haline gelmesini hızlandıracak. Gerçekleştireceğimiz işbirlikleri ve lansmanlar ihracatta yeni pazarların kapısını aralayacak. Fuar, ASELSAN mühendisliğinin gücünü küresel vitrine taşımak ve rekabet gücünü üst lige çıkarmak için stratejik bir fırsat yaratacak.'

Malatya'dan yarışmaya katılan diğer öğrenciler de önemli dereceler elde etti. Battalgazi BİLSEM öğrencileri Kerem Hamza Koyunoğlu, Yiğit Alp Arslan ve Emir Taha Kayan, danışman öğretmen Akif Çelen rehberliğinde coğrafya alanında Türkiye üçüncülüğü kazandı. Malatya BİLSEM öğrencisi Ecrin Zeynep Evgiloğlu ise lise biyoloji alanında üçüncülük elde etti.

Öte yandan Battalgazi BİLSEM'den Orhan Yücel danışmanlığında Nisa Ormancı (Ortaokul Türkçe) ile Erman Ilıcak Fen Lisesi'nden Begüm Şişman danışmanlığında Mehmet Kale (Sosyoloji) teşvik ödülüne layık görüldü.

Törene Malatya Valisi Seddar Yavuz, İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat, Turgut Özal Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Recep Bentli, Teknopark Genel Müdürü Doç. Dr. Hasan Yılmaz, Malatya Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Dr. Mehmet Beytur ve çok sayıda protokol üyesi katıldı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan törenin açılış konuşmasını yapan Malatya Teknokent Genel Müdürü Doç. Dr. Hasan Yılmaz, Teknokentin güçlü bir alt yapıya sahip olduğunu söyledi. Doç. Dr. Yılmaz, firma sayısının 100'ü geçtiğini belirterek, 'Teknokentimiz bugün itibariyle 14 yılını geride bıraktı. Bundan sonraki dönemde de kaldığı yerden daha da güçlenerek yeni yapılarıyla, verimli, nitelikli AR-GE çalışmaları geliştirerek yoluna devam edecek. Şu an Teknokentimizde 88 firma faaliyet göstermekte ve bunlardan 24'ü akademisyen firmasıdır. Bugüne kadar AR-GE projesini gerçekleştiren sayısı bin 39 olmuş durumda ki bu bölgemiz için önemli bir rakamdır. 21 firmamız ise sıra beklemektedir. Bugün temelini attığımız 42 ofislik yeni binamızla beraber proje ve firma sayımızı 100'ün üzerine taşımış olacağız' dedi.

İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat ise bilginin ekonomik değere dönüşmesi gerektiğini söyledi. Rektör Akpolat, 'İçinde bulunduğumuz çağ artık sadece bilgiye sahip olanların değil, bilgiyi üreten, dönüştüren ve ticarileştirenlerin öne çıktığı bir çağ hüviyetindedir. Türkiye'de bugün 114 teknokentimiz var ve bu sayıların mutlaka artması gerektiğine inanıyoruz. Yazılımdan savunma sanayine, biyoteknolojiden yapay zekya kadar geniş bir yelpazede geliştirilen bu çalışmaların Türkiye'nin küresel rekabet gücünü her geçen gün daha da arttıracağına inanıyoruz. Biz biliyoruz ki güçlü üniversiteler olmadan güçlü teknokentler olamaz aynı şekilde güçlü teknokentler olmadan da sürdürülebilir bir ekonomi söz konusu olamaz. Bu Teknokentin sadece kendi ülkemiz için değil, tüm insanlık için bir katma değer üreteceğine inanıyoruz' şeklinde konuştu.

Törende selamlama konuşması yapan Vali Seddar Yavuz da, 'Eğer biz hür ve bağımsız, başımız dik bu topraklarda yaşamak istiyorsak bilim, sanayi ve teknoloji yolculuğunda bilgi üreten hale gelmek durumundayız. Başkasının ürettiği sembol, fikir ve teknolojiyi kullananlar özgün olamaz ve öz benliklerini de koruyamazlar. Malatya'yı 'Doğu'nun incisi cazibe merkezi ve bilim şehri' olarak tanımlıyoruz. Bu tanımlamanın gerçekleşebilmesi için şehri yeniden imar ve inşa ederken güçlü bir üniversite, güçlü bir teknopark ve altyapısına sahip olmamız gerekir' diye konuştu

II. MTÜ Ar-Ge Proje Pazarı kapsamında sergilenen projelerin 95'i mühendislik ve fen bilimleri, 51'i sağlık bilimleri, 26'sı sosyal bilimler ve 20'si tarım bilimleri ve teknolojileri alanında sunuldu. Projelerin değerlendirilmesinde üniversiteden 41 öğretim üyesi ile Malatya Teknokent Müdürü görev aldı. Etkinlikte Malatya Turgut Özal Üniversitesinin yanı sıra farklı üniversitelerden katılımcılar da projeleriyle yer aldı.

MTÜ Rektörü Prof. Dr. Recep Bentli, yaptığı konuşmada Ar-Ge ve proje kültürünün üniversiteler açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Bentli, 'Gençlerimizin fikir üretmesi, proje geliştirmesi ve bu projeleri somut çıktılara dönüştürmesi; Türkiye'nin geleceği açısından son derece değerlidir. Bugün burada sadece ödül alan öğrencilerimizi değil, yenilikçi proje fikirleriyle sürece katkı sunan tüm öğrencilerimizi de üniversitemiz nezdinde oldukça değerli görüyor ve tebrik ediyoruz' ifadelerini kullandı.

Etkinlik sonunda dört farklı bilim alanında dereceye giren proje sahiplerine ödülleri takdim edildi. Mühendislik ve fen bilimleri bilim alanında birincilik ödülünü, 'BayPosYapay Zek Tabanlı Mobil POS' başlıklı projesiyle Reyhan Tula aldı. Aynı alanda Mertcan Akdaş, '3 Boyutlu Kimya Laboratuvarı Tasarımının Sanal Gerçeklik ve Yapay Zeka Asistanı ile Entegrasyonu' başlıklı projesiyle ikinci, Mahado Abdi Farah ise 'EmotiSafe Guardian: Çok Modlu Duygu Analizi ve Acil Durum Müdahale Yapay Zek Sistemi' projesiyle üçüncü oldu.

Sağlık bilimleri bilim alanında birincilik ödülü, 'Antidiabetik Glutensiz Vegan Karabuğday Filizli Bar Üretimi ve Fizikokimyasal Özelliklerinin Tespiti' başlıklı çalışmasıyla Nur Selvi'ye verildi. Sude Coşkun 'BIO-ALERT: Hasta Bina Sendromuna Karşı Renk Değiştiren Akıllı Çiçek' projesiyle ikinci olurken, Murat Ercan 'DocAsistan-Yapay Zek Destekli Tıbbi Görüntü Analiz Sistemi Uygulaması' başlıklı projesiyle üçüncü sırada yer aldı.

Sosyal bilimler bilim alanında Salit Bin Elias, 'Uluslararası Öğrencilerin Türkçe Yolculuğu: Öğrenme Zorlukları ve Uyum Süreçleri' adlı projesiyle birincilik elde etti. Bu alanda Botan Bozkuş 'HisSes' başlıklı projesiyle ikinci, Ali Aslan ise 'Alzheimer Erken Teşhisi için Yapay Zeka Destekli Mobil Uygulama' adlı çalışmasıyla üçüncü oldu.

Tarım bilimleri ve teknolojileri bilim alanında ise birincilik ödülü, Yusuf Eren Topcu'nun 'Yabancı Ot Çimlenme Sıcaklık Verilerine Dayalı Yapay Zek Destekli Erken Uyarı Sisteminin Tasarımı ve Geliştirilmesi' başlıklı projesine verildi. Mehmet Yılmaz, 'AI Destekli Güneş Enerjisiyle Çalışan, Atmosferik Nem ve Yağmur Suyu Hasadı Yapabilen IoT Tabanlı Akıllı Hibrit Su Yönetim Sistemi' projesiyle ikinci olurken, Özgü Kaya 'Vainiglia Trabzon Hurması Çeşidinde Kurutma İşleminin Meyve Kalitesi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi' çalışmasıyla üçüncülük elde etti.

Bilim alanlarına göre verilen derece ödüllerinin yanı sıra Malatya Teknokent Ar-Ge Özel Ödülü de etkinlik kapsamında takdim edildi. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencisi Ahmet Yasir Duman, 'Akut İnme MRI Görüntülerinde Yapay Zeka Destekli Önceliklendirme Sistemi' başlıklı projesiyle Özel Ar-Ge ödülünün sahibi oldu.

Öğrencilerin araştırma, proje geliştirme ve yenilikçi fikir üretme motivasyonunu artırmayı amaçlayan II. MTÜ Ar-Ge Proje Pazarı, üniversitede bilimsel üretim, girişimcilik ve proje kültürünün güçlenmesine katkı sundu. Etkinlik, ödül töreni ve toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi.

Asım Kahraman, elektrikli araçlarda lityum bataryaların kullanıldığını, bu bataryaların içerisinde bulunan sıvı elektrolit isimli maddenin fazla ısınması ve havayla temas etmesi durumunda patlama riskinin oluştuğunu, bunu engellemek için proje yaptıklarını anlattı.

Kahraman, gliserol denilen kimyasal madde ile elde ettikleri bataryaya esneklik kazandırdıklarını, bunun bataryada çatlama, şişme riskini ortadan kaldırdığını dile getirdi.

Muhammed Emre Altın da, 'Projemizin amacı mısır nişastasından katı hal elektrolit üretmekti. Deneylerimizde sıcaklık arttıkça direncin azaldığını gördük.' dedi.

Proje sorumlusu Selahattin Eyyubi İmam Hatip Ortaokulu Fen Bilimleri Öğretmeni Yücel Kılıç ise öğrencilerle birlikle hazırladıkları projenin, İnönü Üniversitesi Batarya Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi'ndeki cihazlarla test edildiğini belirtti. Projelerinin bölge finallerinde ikinci olduğunu dile getiren Kılıç, 'Çocuklar projelerini İnönü Üniversitesinde 4 gün boyunca sundular. Projemizi daha da geliştirerek sonraki yılda Türkiye finallerine kalmayı hedefliyoruz.' diye konuştu.

İnönü Üniversiteleri Batarya Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi görevlilerinden Kezban Korkusuz da, öğrencilerin projelerini merkezlerinden destek alarak yürüttüğünü dile getirerek, 'Öğrenciler laboratuvarımızda danışman hocalarıyla beraber deneylerini başarıyla tamamladılar. Biz sadece rehberlik yaptık.' ifadelerini kullandı.

Toplam internet trafiği içinde sabit bağlantıların oranı yüzde 83,5, mobil bağlantıların oranı yüzde 16,5 olarak kayıtlara geçti. Ayrıca download (indirme) trafiğinin yüzde 83,3'ü sabit, yüzde 16,7'si mobil, upload (yükleme) trafiğinin ise yüzde 86,1'i sabit ve yüzde 13,9'u mobil bağlantılardan oluştu.

Söz konusu veriler, sabit bağlantıların hem veri indirme hem de veri yükleme açısından hala büyük oranda tercih edildiğini ve internet kullanımında baskın rol oynadığını ortaya koyarken toplam trafiğin kategori bazındaki dağılımına bakıldığında 'streaming media (akışlı medya)' kullanımının yüzde 65,8 öne çıktığı görüldü.

Toplam internet trafiğinde en yüksek paya sahip uygulama açık ara YouTube oldu. Bu uygulama yüzde 44,3 trafik payıyla kullanıcıların veri tüketiminde başı çekerken yüzde 17 ile Instagram ve yüzde 4,7 ile TikTok, YouTube'u takip etti. Bahse konu veriler, kullanıcı davranışlarının büyük ölçüde video içerik tüketimine dayandığına ve sosyal medya platformlarının da internet trafiğinin önemli kısmını oluşturduğuna işaret ediyor.

Yayın tabanlı medya kategorisinde yine YouTube öne çıkan uygulama oldu. Toplam trafik içinde yüzde 57,2'lik paya sahip olan YouTube'u, yüzde 16,8 ile Instagram ve yüzde 6,1 ile TikTok izledi. Bu da video içerik platformlarının dijital medya tüketiminde belirleyici konumda olduğunu ve kullanıcı eğilimlerinin büyük oranda görsel-işitsel içeriklere yöneldiğini gösterdi.

Anlık mesajlaşmada en yaygın olarak kullanılan uygulama yüzde 64,1'lik oranla Instagram oldu. Instagram'ı yüzde 15,2 ile Facebook, yüzde 10,9 ile WhatsApp takip etti. Bu 3 uygulama, toplam trafiğin büyük kısmını oluşturarak kullanıcıların anlık iletişim ihtiyaçlarını karşıladıkları temel platformlar olarak öne çıktı.

Yazılım güncellemeleri kategorisinde en yoğun trafik oluşturan uygulama Apple Software Update olarak kayıtlara geçti. Yüzde 37,8'lik oranla lider konumda bulunan söz konusu uygulamayı yüzde 31,3 ile Google Play ve yüzde 11,6 ile Windows Updates güncellemeleri takip etti. Bu 3 platformun toplam güncelleme trafiğinde baskın olduğu görüldü.

Çevrim içi oyunlarda en yaygın olarak kullanılan uygulama platformu dünyanın en büyük PC oyun dağıtım platformu Steam oldu. Yüzde 35,6'lık orana sahip Steam, oyun içeriklerine erişimde birincil platform olarak öne çıktı. Bu platformu yüzde 21,9 ile Playstation, yüzde 9 ile Epic Games, yüzde 5,3 ile Xbox takip etti. Bu veriler, çevrim içi oyun trafiğinin büyük ölçüde çok oyunculu ve yüksek içerik hacmine sahip platformlarda yoğunlaştığını, aynı zamanda mobil ve bağımsız oyunların da azımsanmayacak bir kullanıcı kitlesine sahip olduğunu ortaya koydu.

İnternet üzerinden sesli konuşma olan VOIP kategorisinde en yaygın olarak kullanılan uygulama açık ara WhatsApp oldu. Toplam kullanım trafiğinin yüzde 55,9'unu oluşturan WhatsApp, bu alanda lider konumda yer aldı. Bu uygulamayı yüzde 11,5 ile Facebook, yüzde 10,4 ile Face Time, yüzde 4 ile Snapchat ve yüzde 2,9 ile RTP takip etti. Söz konusu 5 uygulama, kullanıcıların sesli ve görüntülü iletişim ihtiyaçlarını karşılamada öncelikli tercihleri arasında yer aldı. Bu veriler, mobil tabanlı iletişim uygulamalarının VOIP trafiğinde baskın hale geldiğini ve geleneksel video konferans çözümleriyle çok yönlü bir kullanım alışkanlığının geliştiğini gösteriyor.

Ağ tabanlı depolamada kullanıcılar tarafından en yaygın şekilde kullanılan uygulama iCloud oldu. Yüzde 64'lük oranla bu kategoride önde yer alan iCloud, özellikle Apple ekosistemi içerisindeki cihazlar arasında veri senkronizasyonu ve yedekleme hizmetlerinde yoğun olarak tercih edildi. Onu yüzde 6,8 ile Google Cloud Storage ve yüzde 5,7 ile Google Photos izledi.

Son 1 yıl içerisinde tüm kategorilerdeki içerik üretim oranlarına bakıldığında en yüksek paya sahip platform YouTube olarak kayıtlara geçti. Yüzde 39,7'lik oranla içerik üretiminin büyük bölümünü oluşturan YouTube'u, yüzde 13,5 ile Instagram takip etti. Bu durum, video tabanlı platformların kullanıcılar tarafından yoğun içerik üretimi ve paylaşımı için tercih edildiğini gösterdi. Aylık içerik üretim eğilimleri ise 2025 yılı aylarında (özellikle şubat, mart ve eylül) en yüksek seviyeye ulaşıldığını (yüzde 7,5) gösterdi. Bu bulgular, kullanıcıların dönemsel olarak daha yoğun içerik ürettiğini ve platformların içerik üretim döngülerinin mevsimsel etkilerden etkilendiğini ortaya koydu.

Video, ses ve oyun gibi içeriklerin internet üzerinden, dosyaların tamamı indirilmeden, anlık ve sürekli veri akışıyla cihazlarda oynatılması teknolojisi olarak tanımlanan 'streaming media (akışlı medya)' kategorisinde içerik üretim oranı açısından en yüksek paya sahip platform YouTube oldu. Yüzde 59,6 oranıyla bu kategorideki toplam içerik üretiminin yarısından fazlasını YouTube oluştururken, kullanıcıların video içerik üretiminde en yoğun tercih ettiği platform olarak da öne çıktı.

Gazeteoksijen.com'da yer alan habere göre, Counterpoint Research verilerine göre Apple'ın iPhone 17 Pro Max modeli, 2025'in dördüncü çeyreğinde dünya genelinde en çok satan akıllı telefon oldu. Onu sırasıyla iPhone 17, iPhone 17 Pro ve iPhone 16 takip etti.

Samsung'un Galaxy A56 modeli ise beşinci sırayı alarak söz konusu dönemde dünyanın en çok satan Android akıllı telefonu olmayı başardı. Altıncı ve yedinci sıralar da Samsung cihazlarına gitti. Galaxy A36 ve Galaxy A07 modelleri, sırasıyla dünyanın en çok satan ikinci ve üçüncü Android akıllı telefonları oldu.

Galaxy S25, iPhone 16e ve Redmi A5'in ardından genel sıralamada onuncu sırada yer aldı ve böylece 2025'in dördüncü çeyreğinde dünya genelinde en çok satan beşinci Android akıllı telefon oldu. Galaxy S26'nın halihazırda küresel satışlarda yeni kilometre taşlarına ulaşmaya başladığı düşünüldüğünde, Samsung'un amiral gemisi akıllı telefonlarının 2026'nın ilk çeyreğinde dünyanın en çok satan akıllı telefonlar listesinde daha da yukarı çıkması bekleniyor. Ancak bileşen maliyetlerindeki artışın, Güney Koreli teknoloji devinin akıllı telefon fiyatlarını yükseltmesine neden olması, markanın satış ivmesi üzerinde baskı oluşturabilir.

Projenin paydaşlarından Togg ise yola çıktığı ilk günden itibaren kendi geliştirdiği navigasyon sistemini kullanıyor. Marka, kullanıcı verilerini yerli veya yabancı hiçbir kişi ve kuruluşla paylaşmıyor. Yeni kurulacak yerli navigasyon sistemine de bu alandaki birikim ve deneyimini aktarması hedefleniyor.

Yerli navigasyon sistemi tamamlanıp günlük yaşamda kullanılmaya başlandığında; mobil cihazlarda, başta projenin ortaklarından Togg olmak üzere taşıtlar, lojistik, akıllı şehir uygulamaları, e-ticaret, turizm, afet ve acil durum yönetimlerinde kullanılacak. Ancak bunların da ötesinde 4 önemli stratejik hedefi var.

Mevcutta Türk vatandaşlarının tamamına yakını, yabancı navigasyon uygulamalarını kullanıyor. Bu nedenle navigasyon uygulamasının üreticisi bir yabancı kurum, her gün milyonlarca Türk vatandaşının nerede olduğunu, nereye gittiğini, nerede, ne kadar zaman geçirdiğini anlık olarak sürekli takip edebiliyor.

Neredeyse yarım metrelik bir farkla, navigasyonu kullanan Türk vatandaşı, gezegenin neresinde olursa olsun, görülebiliyor. Teknolojinin günümüzde ulaştığı nokta nedeniyle özel hayatın gizliliğini korumak çok zor olsa da bu bilgilerin yabancıların elinde olması engellenecek.

Önce Ukrayna Savaşı sonrasında İsrail'in Filistinlilere yönelik katliamları ve İran'a yönelik ABD-İsrail saldırıları, 21'inci yüzyılda da dünyada barışı korumanın kolay olmadığını gösterdi. Olağanüstü haller ve savaş gibi durumlarda, yabancı bir navigasyon sistemi ile sabotaj yapılabilmesi, lojistik, savunma, acil yardım gibi konuların sabote edilebilmesi mümkün.

Hatta 'yaptırım' adı altında bu çok gerekli sistemlerin kullanımı da hedef alınan ülkede durdurulabiliyor. Yerli navigasyon ile bu da önlenecek.

Birçok navigasyon uygulaması 'ücretsiz' olarak kullanıcıya sunuluyor. Bu 'ücretsiz' görüntünün arkasında ise aslında kullanıcı bilgilerinin, ticari firmalara pazarlanması var.

Hem reklam hem de yönlendirme yapılarak aslında kullanıcının kendisi 'ürün' haline getiriliyor. Yerli navigasyon ile Türk vatandaşlarının küresel ticari kuruluşlar tarafından ürünleştirilmesinin önüne geçilecek.

Yerli navigasyon ile bu uygulamalar özellikle profesyonel ve ticari kullanımlardan 'ithal' olmaktan çıkacak. Hedef aynı zamanda 'ihraç' da yapmak. Yani uygulamanın tüm dünyada kullanılması. Bu sayede kaynaklar yurt dışına gitmek yerine yurt dışından kaynak gelmesi hedefleniyor. Bu adım, 'dışa bağımlılığı' da azaltacak.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, yerli navigasyonun 'Milli Teknoloji Hamlesi'nin bir parçası olduğunu' vurgulayarak, 'Teknoloji geliştirme ve üretmede devler liginde yarışan, savunma sanayinden yerli otomobiline kadar her alanda yüksek teknoloji ihraç eden bir Türkiye'nin bu stratejik alanda geri kalması düşünülemez' yorumunu yapmıştı.

Yerli navigasyon için bakanlık koordinasyonunda Başarsoft, BVB ve Togg güçlerini birleştirdi. Yerli navigasyonun yapay zek destekli olması ve kısa vadede kullanılmaya başlanması hedefleniyor.

Navigasyon sistemleri, artık günlük yaşamın bir parçası haline geldi. Telefonlar, otomobiller, akıllı saatler gibi araçlarda yerini aldı. Öyle ki kullanıcı daha aracına bindiği ya da yola çıktığı anda kendiliğinden devreye giriyor. Bu nedenle artık haritalara bakma ya da tabelaları takip etme alışkanlıkları bile azaldı.

Navigasyon sistemleri, uydu ile küresel konumu belirliyor, önceden yüklenmiş ve sürekli güncellenen idari ve fiziki haritalarla görünürlük sağlanıyor. Gerçekliği artırmak adına bütün cadde ve sokaklar ise sürekli görüntü kaydeden araçlarla dönem dönem taranarak, cadde, sokak, bina görüntüleri de yükleniyor. Yapay zek sayesinde yolun hangi kısmında araçların daha fazla duraklığı hesaplanarak, yoğunluk belirlenebiliyor.

Yarışmanın ön eleme sonuçlarına göre Malatya'da en dikkat çeken başarıyı Fehmi Gemuhluoğlu Fen Lisesi elde etti. Okul, tam 4 projesiyle elemeleri geçerek Malatya'da finale en fazla proje gönderen eğitim kurumu olma unvanını kazandı. Okulun bu başarısı, akademik eğitimin yanı sıra teknolojik üretimde de şehrin öncüleri arasında olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Sadece Fen Liseleri değil, mesleki ve teknik eğitim ile dini eğitim veren kurumlar da yarışmaya damga vurdu. Şehrin köklü kurumlarından Hasan Akbudak BİST Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, hazırladığı 3 farklı projeyle finalde boy gösterecek.

Ayrıca, Sadreddin Konevi Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Malatya Erman Ilıcak Fen Lisesi de birer projeyle ön elemeyi başarıyla geçerek Antalya'daki büyük finalde Malatya'yı temsil etme hakkı kazandı.